Dotacje i ulgi B+R w 2026 roku: jak firmy finansują rozwój?

Przeczytaj także: Opóźnione płatności blokują polskie firmy

Drugi raport KPMG w Polsce z cyklu CFO Pulse wskazuje, że prognozowany wzrost PKB Polski w 2026 roku na poziomie ok. 3,5% r/r oraz spadek inflacji do 2,9% tworzą warunki sprzyjające planowaniu rozwoju. Jednocześnie działania konsolidacyjne w polityce fiskalnej oraz rosnące wymogi regulacyjne istotnie wpływają na sposób zarządzania finansami przedsiębiorstw.

Wyniki badania pokazują wyraźny obraz priorytetów funkcji finansowej. Kluczowymi wyzwaniami dla CFO pozostają presja dostawców na skracanie terminów płatności, nadmierny poziom zapasów i zatory płatnicze. Regulacje podatkowe – szczególnie w obszarze cen transferowych, w tym dokumentacji raportowania Country-by-Country, zmiany w CIT oraz raportowania JPK – są postrzegane jako czynnik zwiększający złożoność operacyjną i ryzyko.

Natomiast ulgi, dotacje i wsparcie publiczne przestały być rozwiązaniem okazjonalnym i stały się istotnym elementem strategii finansowania rozwoju, choć nadal pozostają obciążone barierami proceduralnymi i organizacyjnymi – mówi Kiejstut Żagun, Partner w Dziale Doradztwa Podatkowego, Szef Zespołu ds. Innowacji, Ulg i Dotacji w KPMG w Polsce.

Presja dostawców na skracanie terminów płatności i zamrożenie kapitału w zapasach to główne zagrożenia dla płynności operacyjnej firm

Kluczowym zagrożeniem dla płynności operacyjnej firm pozostaje presja dostawców na skracanie terminów płatności – wskazało ją 36% ankietowanych dyrektorów finansowych. W praktyce oznacza to przenoszenie ryzyka płynnościowego w dół łańcucha dostaw oraz większe obciążenie finansowe po stronie przedsiębiorstw.

Płynność operacyjna pozostaje jednym z najważniejszych obszarów uwagi CFO. Presja dostawców na skracanie terminów płatności, nadmierne zamrożenie kapitału w zapasach oraz wydłużające się terminy płatności od klientów tworzą zestaw wyzwań, który wymaga aktywnego i świadomego zarządzania kapitałem obrotowym.

Jednocześnie jedynie niewielka część dyrektorów finansowych uznaje obecną strukturę finansowania za optymalną, co oznacza, że rok 2026 będzie czasem przeglądu i redefinicji źródeł finansowania działalności – mówi Agnieszka Jarosz, Dyrektor zarządzająca ACCA w Europie Wschodniej i Północnej.

Duże zainteresowanie pozyskiwaniem dotacji ze strony średnich i dużych przedsiębiorstw

Aż 84% firm deklaruje, że w ciągu ostatnich trzech lat skorzystało ze wsparcia publicznego. Tak wysoki odsetek wynika ze specyfiki analizowanego okresu, w którym firmy mogły korzystać zarówno z klasycznych programów dotacyjnych (w tym funduszy UE), jak i z szeroko dostępnych instrumentów wsparcia związanych z odbudową po pandemii oraz transformacją energetyczną.

Jedynie 12% przedsiębiorstw, które aplikowały o środki, nie uzyskało finansowania, co świadczy o dużej efektywności procesu aplikacyjnego.

Oprócz klasycznych dotacji firmy coraz częściej sięgają po ulgi CIT jako formę wsparcia inwestycji w innowacje. Jak wskazuje raport OECD, w 2023 roku Polska miała drugą najwyższą stawkę ulgi na działalność badawczo-rozwojową wśród krajów OECD, a wartość uzyskanych odliczeń, wyrażona jako odsetek PKB, podwoiła się w latach 2017-2023 i sięgnęła 0,26% PKB. Ulgi mogą sięgać nawet 200% kosztów inwestycji B+R. Jednocześnie polskie przedsiębiorstwa wypadają wyraźnie poniżej średniej unijnej pod względem wysokości tego rodzaju inwestycji, osiągając nieco ponad 70% przeciętnego poziomu dla UE, a w obszarze wdrażania innowacji produktowych i procesowych – odpowiednio jedynie 29% i 51% – komentuje Kiejstut Żagun, Partner w Dziale Doradztwa Podatkowego, Szef Zespołu ds. Innowacji, Ulg i Dotacji w KPMG w Polsce.

Inwestycje firm w 2026 roku – najczęściej wybierane obszary wsparcia

Dotacje pozostają jednym z kluczowych źródeł finansowania inwestycji – aż 92% średnich i dużych firm planuje w 2026 roku realizować projekty potencjalnie kwalifikujące się do wsparcia dotacyjnego, a wśród przedsiębiorstw o przychodach powyżej 100 mln zł odsetek ten wynosi 96%. Najrzadziej po dotacje zamierzają sięgać firmy z sektora finansowego (18%) i motoryzacyjnego (14%) – w pozostałych sektorach brak takich planów zadeklarowało maksymalnie po 9% firm.

W przypadku sektora finansowego wynika to prawdopodobnie ze struktury dostępnych programów – większość wsparcia dla branży finansowej koncentruje się na segmencie fintech i jest kierowana głównie do start-upów, podczas gdy duże instytucje finansowe rzadziej znajdują dedykowane programy dotacyjne odpowiadające ich profilowi działalności.

Utrudnienia w pozyskiwaniu dotacji

Z badania wynika, że główne bariery w pozyskiwaniu dotacji i wsparcia publicznego mają przede wszystkim charakter operacyjny i proceduralny. Najczęściej wskazywaną barierą jest skomplikowany proces aplikacyjny oraz towarzysząca temu rozbudowana dokumentacja (34%), co pokazuje, że formalna złożoność programów wsparcia pozostaje istotnym wyzwaniem nawet dla średnich i dużych organizacji.

Kolejną barierą są trudności w spełnieniu wymogów formalnych i kryteriów kwalifikowalności (28%), które szczególnie odczuwane są przez firmy z sektorów: motoryzacji (41%), a także budownictwa i nieruchomości, life sciences oraz transportu, spedycji i logistyki (po 36% każdy).

Analiza wyników badania prowadzi do wniosku, że dostęp do środków publicznych w największym stopniu ogranicza nie pojedyncza bariera, a kumulacja obciążeń proceduralnych i organizacyjnych. Istotne w tym kontekście jest takie włączenie procesu aplikacyjnego w realia operacyjne, aby nie konkurował on z podstawową działalnością i innymi priorytetami inwestycyjnymi – mówi Marcin Mańkowski, Dyrektor w Dziale Doradztwa Podatkowego, Zespół ds. Innowacji, Ulg i Dotacji w KPMG w Polsce.

O raporcie:
Raport „Płynność i strategia finansowa w 2026 roku” to druga publikacja z serii „CFO Pulse” – cyklu ukazującego punkt widzenia osób zarządzających finansami w firmach działających w Polsce. Został opracowany przez KPMG w Polsce na podstawie wyników ankiety przeprowadzonej metodą CATI w listopadzie 2025 roku. W badaniu uczestniczyło 213 respondentów, którzy w swoich organizacjach odpowiadają za funkcję finansową. W grupie dużych firm wszyscy uczestnicy badania pełnili funkcję dyrektora finansowego, natomiast wśród średnich firm dyrektorzy finansowi stanowili 38% respondentów, a główni księgowi 62%. Z próby wyłączono małe przedsiębiorstwa i podmioty zatrudniające mniej niż 10 pracowników.