Czy AI i cyfryzacja uratują wzrost gospodarczy i produktywność pracy?

Przeczytaj także: Sztuczna inteligencja napędzi PKB. Są jednak warunki

Bułgaria, Chorwacja, Polska i Rumunia mogą zwiększyć produktywność pracy nawet o 10 do 15 procent dzięki szerszemu wdrażaniu technologii cyfrowych, zwłaszcza oprogramowania i narzędzi opartych na AI, wynika z raportu Banku Światowego na temat sytuacji gospodarczej w Unii Europejskiej (EU Regular Economic Report). Przy gospodarce UE rosnącej o około jeden procent rocznie, korzyści w tej skali mogłyby pobudzić wzrost, podnieść płace i przyczynić się do zwiększenia odporności miejsc pracy.

Według raportu "Innovation Rising: Lifting Central and Eastern Europe's Jobs and Growth Potential", region Europy Środkowo-Wschodniej wchodzi w nową fazę rozwoju. Konwergencja z UE pomogła zbudować fundamenty pod rozwój innowacji, ale utrzymanie wzrostu gospodarczego będzie coraz bardziej zależne od mobilizacji prywatnych inwestycji i przekierowywania kapitału do najbardziej produktywnych firm.

Szybsze i szersze wdrażanie nowych technologii, zwłaszcza w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, pomogłoby przyspieszyć wzrost i wzmocnić konkurencyjność w regionie.

Kraje Europy Środkowo-Wschodniej poczyniły imponujące postępy w ciągu ostatnich dwóch dekad. Dochody zbliżyły się do średnich poziomów UE, a miliony ludzi zyskały szersze możliwości rozwoju – powiedziała Anna Akhalkatsi, dyrektor na Unię Europejską w Grupie Banku Światowego.

Utrzymanie tego postępu będzie zależało od zwiększenia produktywności poprzez szersze wykorzystanie technologii cyfrowych, większe inwestycje w umiejętności pracowników oraz jasne, przewidywalne zasady, które pomagają firmom tworzyć innowacje, rozwijać się i konkurować na rynku. W ten sposób gospodarki tworzą więcej miejsc pracy, zwiększają ich jakość, oraz budują odporność na przyszłość.

W ciągu ostatnich dwóch dekad Bułgaria, Chorwacja, Polska i Rumunia osiągnęły szybki wzrost dochodów dzięki integracji handlowej i uczestnictwu w europejskich łańcuchach dostaw. Ten model wzrostu osiąga już swoje granice. Kurczenie się populacji w wieku produkcyjnym, w połączeniu z rosnącymi trudnościami w pozyskaniu pracowników o odpowiednich kompetencjach, sprawia, że dotychczasowe przewagi konkurencyjne oparte na taniej i licznej sile roboczej stopniowo tracą na znaczeniu.

Utrzymanie konwergencji z zamożniejszymi krajami UE będzie coraz bardziej zależeć od wzrostu produktywności napędzanej innowacjami, szybszego wdrażania rozwiązań cyfrowych oraz przesuwania się firm ku ogniwom łańcucha wartości charakteryzującym się wyższą wartością dodaną i lepiej płatnym zatrudnieniem.

Analiza podkreśla również znaczenie tego, jak szybko innowacje i technologie rozprzestrzeniają się w całej gospodarce. Wydatki na badania i rozwój we wspomnianych czterech krajach UE kształtują się obecnie na poziomie niespełna 1,5 proc. PKB, co plasuje je wyraźnie poniżej unijnej średniej wynoszącej 2,2 proc. PKB.

Firmy w regionie inwestują mniej w aktywa niematerialne, takie jak oprogramowanie, badania, dane i usprawnienia zarządzania. Np. w Polsce 26 proc. inwestycji korporacyjnych jest przeznaczanych na tego rodzaju aktywa, podczas gdy w całej UE wskaźnik ten wynosi 37 proc. Mniejsze firmy, szczególnie w Bułgarii i Rumunii, pozostają w tyle pod względem adopcji cyfrowej, co ogranicza wzrost produktywności.

Zamknięcie tych luk pomogłoby gospodarkom Europy Środkowej wejść na wyższy poziom rozwoju i tworzyć bardziej produktywne oraz odporne miejsca pracy.