Wyzwania CFO w 2026 roku: koszty, AI i finansowanie projektowe

Przeczytaj także: Podatki gorsze niż sztuczna inteligencja. CFO i główni księgowi o wyzwaniach

Koszty operacyjne w centrum decyzji finansowych

Presja kosztowa wyraźnie dominuje w agendach dyrektorów finansowych. Ponad połowa respondentów (52%) wskazuje rosnące koszty energii, wynagrodzeń i surowców jako jedno z trzech kluczowych wyzwań na 2026 rok. Wysoko w hierarchii ryzyk znalazły się również koszty finansowania zobowiązań tj. kredytów, obligacji, leasingu (43%) oraz presja na płynność i zarządzanie cash flow (34%).

W efekcie coraz więcej firm sięga po działania restrukturyzacyjne. Blisko jedna trzecia organizacji (29%) zaplanowała redukcję kosztów operacyjnych, podczas gdy odsetek firm zwiększających wydatki spadł niemal dwukrotnie – z 25% do 13%. Wśród firm redukujących koszty prawie trzy czwarte (72%) jest średniej wielkości.

Co druga firma planująca redukcję jako największe trudności wskazywała presję na płynność finansową (51% firm z tej grupy) i wzrost kosztów finansowania zobowiązań (49%), tym samym identyfikując je jako bardziej palące niż rosnące ceny energii czy wynagrodzeń (41%). Oznacza to, że rosnące oprocentowanie zobowiązań jest częstszą przyczyną szukania oszczędności budżetowych niż rosnące koszty operacyjne – zwłaszcza wśród średnich firm, które stanowią zdecydowaną większość firm redukujących koszty.

Kliknij, aby powiekszyć

fot. mat. prasowe

Plany względem kosztów operacyjnych na 2026 rok

Zanim firmy podejmą działania rozwojowe i decyzję o inwestycjach w technologię, muszą uporać się z rosnącymi kosztami operacyjnymi

Kliknij, aby przejść do galerii (4)

Biorąc jednak pod uwagę systematyczne obniżanie stóp procentowych przez NBP w ostatnich miesiącach, można spodziewać się, że presja kosztowa wynikająca z obsługi zadłużenia będzie stopniowo słabnąć – komentuje Jarosław Konopka, Partner Associate, Advisory, Lider Zespołu CFO Advisory w KPMG w Polsce.

Agnieszka Jarosz, Dyrektor zarządzająca ACCA w Europie Wschodniej i Północnej podkreśla, że rok 2026 przynosi kolejną falę intensywnych zmian w otoczeniu gospodarczym, w których rola dyrektorów finansowych wyraźnie zyskuje na znaczeniu strategicznym.

Zdaniem ekspertki CFO działają dziś w realiach zwiększonej niepewności makroekonomicznej, rosnących wymogów regulacyjnych oraz dynamicznego rozwoju technologii. W efekcie funkcja finansowa coraz częściej wykracza poza klasyczne zarządzanie finansami, stając się istotnym partnerem zarządu w budowaniu długoterminowej odporności i przewagi konkurencyjnej organizacji.

Równolegle rosną inwestycje w technologie – w szczególności sztuczną inteligencję i zaawansowaną analitykę, które stają się fundamentem decyzji biznesowych. To wszystko sprawia, że funkcja finansowa staje się jednym z kluczowych filarów budowania wartości i stabilności organizacji w długim horyzoncie – dodaje Agnieszka Jarosz, Dyrektor zarządzająca ACCA w Europie Wschodniej i Północnej.

Ryzyka zewnętrzne nadal słabo osadzane w budżetach

CFO najczęściej identyfikują wzrost cen oraz ograniczoną dostępność surowców i energii jako kluczowe ryzyko zewnętrzne na 2026 rok (30%). Na kolejnych miejscach znajdują się konflikty zbrojne i napięcia geopolityczne (20%) oraz spowolnienie gospodarcze w Unii Europejskiej (19%).

Choć niemal dwie trzecie dyrektorów finansowych dostrzega co najmniej umiarkowany wpływ ryzyk geopolitycznych na sytuację finansową firm, tylko 15% organizacji systematycznie uwzględnia je w scenariuszach budżetowych. Dla połowy badanych przedsiębiorstw oznacza to funkcjonowanie w trybie bieżącego monitoringu ryzyk na koszty importu, eksportu i łańcuchów dostaw.

Aktywna optymalizacja struktury finansowania

Niepewne otoczenie rynkowe skłania wiele firm do przeglądu strategii finansowania. Najczęściej wskazywanym kierunkiem na 2026 rok jest pozyskiwanie finansowania pod konkretne projekty – planuje je 41% organizacji. Co trzecia firma deklaruje dywersyfikację źródeł kapitału, a 26% zamierza skoncentrować się na redukcji zadłużenia i poprawie wskaźników finansowych.

Jednocześnie refinansowanie zobowiązań i pozyskiwanie kapitału własnego pozostaje domeną firm zwiększających skalę działalności, co pokazuje zróżnicowanie strategii finansowych w zależności od fazy rozwoju przedsiębiorstwa.

Firmy coraz bardziej świadomie podchodzą do struktury finansowania, traktując ją jako narzędzie wspierające realizację strategii spółki. Widoczny zwrot w stronę finansowania projektowego oraz dywersyfikacji istniejących źródeł finansowania wskazuje na rosnącą potrzebę elastyczności i odporności bilansów w warunkach niepewności rynkowej. Wpływ mają tu m.in. utrzymujące się relatywnie wysokie koszty kapitału, spowolnienie wzrostu gospodarczego w Europie Zachodniej oraz ryzyka geopolityczne.

Kliknij, aby powiekszyć

fot. mat. prasowe

Najważniejsze ryzyka zewnętrzne dla organizacji zdaniem CFO

CFO najczęściej wskazują na rosnące ceny oraz ograniczoną dostępność surowców i energii (30%)

Kliknij, aby przejść do galerii (4)

Z perspektywy finansowań i restrukturyzacji istotne jest także to, że ograniczenie zadłużenia i poprawa wskaźników finansowych stają się elementem długofalowego zarządzania ryzykiem. W 2026 roku kluczowe będzie łączenie odpowiednio dobranych instrumentów finansowych z działaniami optymalizacyjnymi w obszarze operacyjnym, co wymaga ścisłej współpracy zarządów z doradcami finansowymi – mówi Adam Popłonkowski, Partner, Deal Advisory, Zespół Finansowania i Restrukturyzacji w KPMG w Polsce.

Planowane zmiany regulacyjne z perspektywy CFO

Zmiany regulacyjne pozostają istotnym wyzwaniem dla funkcji finansowej w 2026 roku. Najczęściej wskazywanym obszarem są przepisy dotyczące cen transferowych, w tym rozszerzona dokumentacja i raportowanie Country-by-Country, które za kluczowe uznaje 32% CFO. Na kolejnych miejscach znalazły się zmiany w CIT, obejmujące m.in. podatek minimalny i nowe ulgi (31%), a także nowe struktury i rozszerzony zakres JPK (28%).

Wyniki badania pokazują, że skala i złożoność obowiązków regulacyjnych – szczególnie w firmach prowadzących działalność międzynarodową – wymusza dalsze dostosowania procesów raportowych oraz inwestycje w narzędzia wspierające compliance.

CFO wskazują, że ceny transferowe stają się coraz bardziej złożonym obszarem ze względu na rozszerzone obowiązki dokumentacyjne, szczegółowe raportowanie Country-by-Country oraz rosnące ryzyka sankcyjne, co wymaga spójności danych finansowych, podatkowych i operacyjnych oraz standaryzacji polityk w grupach kapitałowych.

Zmiany w CIT, w tym podatek minimalny i nowe ulgi, są postrzegane jednocześnie jako źródło ryzyka i szansa na efektywniejsze zarządzanie obciążeniami podatkowymi – szczególnie w firmach o niskich marżach – przy czym ich wykorzystanie wymaga zaawansowanej dokumentacji i ścisłej współpracy finansów, controllingu i podatków. Najbardziej operacyjny wymiar zmian dotyczy JPK CIT, gdzie nowe struktury i rozszerzony zakres raportowania znacząco zbliżają ewidencję księgową do kontroli podatkowej.

Z perspektywy całej funkcji finansowej 2026 rok będzie więc testem dojrzałości organizacji w zarządzaniu danymi i regulacjami. Wskazane przez CFO zmiany nie funkcjonują w oderwaniu od siebie – razem tworzą spójny ekosystem wymagań – mówi Paweł Barański, Partner, Szef Działu Doradztwa Podatkowego i Prawnego w KPMG w Polsce.

Technologia i analityka jako fundament funkcji finansowej

Wśród priorytetów inwestycyjnych na 2026 rok dominują technologie wspierające podejmowanie decyzji. Rozwój zdolności w zakresie sztucznej inteligencji w funkcji finansowej wskazuje 31% CFO, a niemal równie często pojawiają się inwestycje w narzędzia do zarządzania płynnością, cash flow forecasting oraz business intelligence i zaawansowaną analitykę finansową (po 29%).

Firmy o przychodach przekraczających 100 mln zł szczególnie wyraźnie akcentują znaczenie BI i analityki danych, traktując je jako kluczowe wsparcie w zarządzaniu złożonymi strukturami operacyjnymi i finansowymi.

Ostrożne budżety, ale wyraźne ambicje rozwojowe

Pomimo presji kosztowej i niepewności makroekonomicznej, plany rozwojowe firm na 2026 rok pozostają ambitne. Najczęściej wskazywanym kierunkiem jest rozwój organiczny, który planuje 40% organizacji. Ekspansję zagraniczną deklaruje 29% firm, a 26% rozważa działania w obszarze fuzji i przejęć.

Niewielki odsetek przedsiębiorstw planuje restrukturyzację lub dezinwestycje, a jedynie 8% firm zamierza skoncentrować się wyłącznie na utrzymaniu obecnej pozycji rynkowej. Wyniki te pokazują, że firmy – mimo ostrożniejszego podejścia do kosztów – nadal poszukują możliwości wzrostu i dywersyfikacji działalności.

O raporcie:
Raport KPMG „Perspektywy i wyzwania CFO na 2026 rok” to pierwsza publikacja z serii „CFO Pulse”, prezentującej punkt widzenia osób zarządzających finansami w firmach działających w Polsce. Został opracowany przez KPMG w Polsce na podstawie badania CATI przeprowadzonego w listopadzie 2025 roku wśród 213 respondentów z średnich i dużych przedsiębiorstw. W grupie dużych firm wszyscy uczestnicy badania pełnili funkcję dyrektora finansowego, natomiast wśród firm średniej wielkości respondentami byli dyrektorzy finansowi oraz główni księgowi.