Handel elektroniczny jest procesem kupowania oraz sprzedawania towarów i usług drogą elektroniczną przy wykorzystaniu transakcji przeprowadzanych przez internet, sieci lokalne i inne technologie cyfrowe. Tego rodzaju handlem zajmują się wirtualne organizacje handlowe.

Organizacje te używają sieci do połączenia ludzi, środków trwałych, konsumentów i dostawców, czasami konkurentów, aby tworzyć nowe produkty i usługi, unikając ograniczeń wynikających ze struktury i lokalizacji firmy. Każda z połączonych organizacji może korzystać ze zdolności produkcyjnych i kompetencji innych bez konieczności fizycznego połączenia. Na przykład jedna firma może być odpowiedzialna za produkcję, druga za sprzedaż i administrację. Organizacja wirtualna jest aktywna tak długo, jak opłacalne jest wykorzystanie możliwości osiągnięcia dodatkowych korzyści wynikających z połączenia.

Organizacje wirtualne tworzą rynek elektroniczny. Rynek ten można zdefiniować jako wymianę produktów i usług przez sprzedających i kupujących za pośrednictwem technologii komputerowych i telekomunikacyjnych. Obecnie na rynku funkcjonują dwa zasadnicze modele spółek handlowych:

• model tradycyjny,
• model wirtualnej (internetowej) spółki handlowej.

Modele te różnią się przede wszystkim:

• wielkością zaangażowanego kapitału,
• wielkością zatrudnienia,
• sposobem organizacji dystrybucji,
• sposobem zdobywania klientów i udziałów rynkowych,
• szybkością i kosztami wejścia na nowe rynki.

Aby zrozumieć przyczyny i wielkość tych różnic, należy na podstawie modeli spółek opisać każdy element modelu wpływający na kształtowanie się wymienionych determinantów.

Wymiary biznesowe

Tradycyjna spółka handlowa zbudowana jest według modelu przypominającego schemat organizacyjny. Na samej górze znajduje się zarząd, poniżej działy funkcjonalne firmy: finanse i księgowość, logistyka (która zarządza magazynem i transportem), sprzedaż i marketing. Wszystkie elementy modelu, to jest zarząd, działy logistyki, sprzedaży i marketingu oraz finansów i księgowości, znajdują się w jednym biurze, które firma posiada na własność lub dzierżawi. Tradycyjna firma handlowa dysponuje własnymi lub dzierżawionymi dużymi powierzchniami magazynowymi. Kosztownym elementem modelu jest także własny transport, za pomocą którego spółka realizuje dostawy produktów do swoich odbiorców. To wszystko oznacza duże zaangażowanie kapitału w działalność takiej spółki.

Model wirtualnej spółki handlowej jest zbudowany według innego schematu. W jego centrum znajduje się internet, to on jest łącznikiem, elementem wspólnym dla klientów, działów firmy, samej firmy, zarządu, sieci dystrybucji oraz magazynów. W istocie, każdy z wymienionych elementów może być oddzielnym podmiotem gospodarczym, a wszystkie one komunikują się i harmonizują swoje procesy za pośrednictwem internetu. Działy firmy mogą być tak naprawdę firmami outsourcingowymi. Zarząd firmy może przybrać postać koncernu lub holdingu. Za magazyn odpowiada firma zarządzająca wielką powierzchniową magazynową. Sprzedaż odbywa się za pośrednictwem stron internetowych, aukcji oraz programów partnerskich. Zarząd lub właściciel firmy może koordynować i zarządzać całą organizacją z każdego miejsca na ziemi umożliwiającego podłączenie do internetu. Jak więc widać w spółce wirtualnej jest zaangażowany bardzo niewielki kapitał.

Zatrudnienie

Tradycyjna spółka handlowa oprócz zarządu, pracowników działów logistyki, finansów zatrudnia również przedstawicieli handlowych, którzy stanowią często ponad 60% stanu zatrudnienia. W spółce wirtualnej nie ma konieczności zatrudniania tak znacznej liczby przedstawicieli handlowych. Komunikacja z klientem odbywa się za pośrednictwem sieci. Nie ma również pracowników magazynu, transportu. Dział logistyki ograniczony jest do osób zajmujących się koordynacją zamówień u producentów i zleceń dostaw do klientów.