Klastry i parki technologiczne - źródła innowacji

Przeczytaj także: Parki technologiczne w Polsce

Klaster to grupa składająca się z konkurujących ze sobą firm z tej samej branży oraz z innych podmiotów działających w danym regionie. Firmy te w pewnych obszarach działalności nawiązują współpracę dla wspólnych korzyści np. organizują wspólną dystrybucję towarów, marketing i promocję. Do tych firm dołączają powiązane z branżą instytucje naukowo-dydaktyczne, badawczo-wdrożeniowe oraz wspierające przedsiębiorczość w regionie. Jeszcze do niedawna w Polsce powstawały klastry wyłącznie dzięki programom pomocowym i wspieraniu przez władze lokalne. Obecnie coraz częściej mamy do czynienia również z inicjatywą oddolną samych firm.

W praktyce występuje wiele form klastrów, zróżnicowanych co do struktury wewnętrznej. Do najczęściej wymienianych w literaturze typów klastra należą: sieciowy, koncentryczny oraz instytucjonalny. Klaster sieciowy tworzą małe firmy, których przedmiot działania obejmuje podobną lub tę samą gałąź produkcji. Podstawowe jego cechy to: możliwość szybkiego dostosowania się do zmieniającego się otoczenia (elastyczność), szeroki dostęp do lokalnego rynku pracy czy niski poziom kosztów np. transakcyjnych. W klastrach koncentrycznych wokół dużych firm tworzą się sieci powiązanych z nimi dostawców. Kolejnym typem są klastry instytucjonalne zdominowane przez publiczne lub niedochodowe jednostki takie jak laboratoria badawczo-rozwojowe, uniwersytety, systemy obronne lub administracja publiczna. Duże instytucje przyciągają grono dostawców nastawionych na zaspokojenie ich potrzeb.

Klaster może funkcjonować na podstawie jednej z trzech form organizacyjnych: stowarzyszenia, fundacji oraz spółki. Stowarzyszenie może się zajmować działalnością gospodarczą na takich samych zasadach jak pozostali przedsiębiorcy. Dochód z działalności służyć ma realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między członków. Etapy tworzenia stowarzyszenia obejmują: zebranie przynajmniej 15 osób, które uchwalą statut i wybiorą komitet założycielski; komitet składa w sądzie wniosek o rejestrację wraz ze statutem oraz listą założycieli; wniosek o wpis należy złożyć na urzędowym formularzu Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Zaletą stowarzyszenia jest nieskomplikowana procedura jego założenia, wadą odpowiedzialność całym swoim majątkiem.