Nowe wyzwania dla globalnej gospodarki w 2026 roku

Przeczytaj także: Prognozy Banku Światowego 2026. Globalna gospodarka wykazuje odporność, ale wzrost spowolni do 2,6%

Nowe regulacje oznaczają intensyfikację działań mających na celu zwiększenie suwerenności gospodarczej krajów, co często wiąże się z rosnącym interwencjonizmem państwowym. W szczególności, rywalizacja o kontrolę nad ograniczonymi zasobami naturalnymi, takimi jak woda i metale ziem rzadkich, będzie się zaostrzać w kluczowych regionach: Ameryce Północnej, Azji i Pacyfiku, Europie oraz na Bliskim Wschodzie.

– Te trendy będą miały wpływ na wiele sektorów gospodarki, także na źródła energii oraz infrastrukturę przesyłową. Dostawy energii staną się priorytetem dla wielu przedsiębiorstw i rządów. Na niektórych rynkach może zmienić się rola rządu poprzez większe zaangażowanie się w pozyskiwanie i rozwijanie zasobów energetycznych, a także tempa i zakresu transformacji energetycznej - mówi Paweł Bukowiński, partner Zarządzający EY – Parthenon Polska.

Interwencjonizm Państwowy i Nowe Normy

Kraje z tradycjami interwencjonizmu będą wykorzystywać politykę do kształtowania swoich gospodarek, co może prowadzić do większego nacisku na strategiczne sektory. Wzrost presji fiskalnej może wymusić kompromisy między priorytetami a możliwościami finansowania. Unia Europejska planuje wprowadzenie przepisów, które zmuszą zagranicznych inwestorów do transferu technologii oraz korzystania z lokalnych zasobów.

W 2026 roku Unia ma także rozpocząć emisję wspólnego długu o wartości 150 miliardów EUR na wsparcie produkcji obronnej. Polska z tego programu otrzyma prawie 44 mld EUR. W kontekście łańcuchów dostaw, rządy mogą wprowadzać zachęty lub nakazy dotyczące lokalnej produkcji. W 2026 roku cła, kontrole eksportu oraz wymogi dotyczące lokalnej zawartości staną się istotnymi wyzwaniami, a Unia Europejska rozważy wprowadzenie większych wymagań dotyczących lokalnej produkcji.

Sztuczna Inteligencja i Cyberkonflikty

Wzrost napięć geopolitycznych prowadzi do eskalacji konfliktów cyfrowych. Rządy wprowadzają środki mające na celu zapewnienie suwerenności cyfrowej, koncentrując się na krajowych systemach sztucznej inteligencji oraz infrastrukturze IT. Jednakże, mimo tych działań, istnieje ryzyko dla krajowych operacji cybernetycznych, co sprawia, że zasoby AI stają się kluczowym elementem bezpieczeństwa narodowego.

– Mimo tych działań nadal istnieje zagrożenie dla krajowych operacji cybernetycznych oraz utrudnienia w przeciwdziałaniu atakom hybrydowym, których celem jest zakłócenie funkcjonowania infrastruktury krytycznej i przejęcie wrażliwej własności intelektualnej. Dlatego w 2026 roku rządy będą w coraz większym stopniu traktować zasoby AI, takie jak podstawowe modele, dane szkoleniowe i infrastruktura obliczeniowa, jako priorytet bezpieczeństwa narodowego i coraz ważniejszy element infrastruktury krytycznej – dodaje Bukowiński.

Niedobory Wody i Surowców Naturalnych

Woda staje się coraz bardziej cennym zasobem, a już teraz blisko 4 miliardy ludzi ma problemy z jej dostępnością. W miarę jak kraje rywalizują o przewagę technologiczną, prawa do wody będą przyczyną konfliktów politycznych. W kontekście zmian klimatycznych, południowa Europa może doświadczyć znacznego spadku przepływu rzek, co zwiększy ryzyko polityczne związane z rolnictwem i energią.

Surowce naturalne, zwłaszcza metale ziem rzadkich, będą postrzegane jako kluczowe dla potęgi narodowej. W 2026 roku wyścig o dostęp do tych surowców doprowadzi do nowych wzorców produkcji i handlu, co będzie miało wpływ na globalne łańcuchy dostaw.

– Można się spodziewać, że kraje mające największe zasoby metali ziem rzadkich, zwłaszcza Ameryki Południowej, Afryki oraz oczywiście Chiny, zmienią swoją politykę. Celem będzie zachowanie wartości zasobów, wykorzystanie wpływów w poszczególnych regionach (np. chińskich w Afryce) oraz budowanie odporności finansowej. Przepisy stosowane przez Państwo Środka od 2020 roku, które ograniczyły wydobycie i eksport metali ziem rzadkich, sprawiły, że globalne łańcuchy dostaw stały się podatne na zakłócenia – uważa Paweł Bukowiński.

Europa na Rozdrożu

Zmieniający się porządek światowy stawia przed Europą nowe wyzwania dotyczące bezpieczeństwa i konkurencyjności. W 2026 roku Komisja Europejska planuje wprowadzenie dodatkowych środków mających na celu zwiększenie samowystarczalności regionu. Napięcia geopolityczne mają również wpływ na globalny system finansowy, co prowadzi do rosnących kosztów obsługi zadłużenia.

– Patrząc na sytuację w Europie nie można zapomnieć, że napięcia geopolityczne nie omijają globalnego systemu finansowego. Według MFW światowe zadłużenie utrzymuje się na poziomie powyżej 235% światowego PKB, a rządy priorytetowo traktują wydatki na obronność, politykę przemysłową i ochronę socjalną, co powoduje, że koszty obsługi zadłużenia rosną szybciej niż w przypadku innych kategorii budżetowych – podkreśla lider EY-Parthenon Polska.