Sposoby motywacji pracowników: akcje

Przeczytaj także: Motywowanie pracowników: system kafeteryjny

Programy motywacyjne występujące w Polsce to przede wszystkim rozwiązania zaadoptowane od spółek matek posiadających swoją siedzibę za granicą. Zwykle są one adresowane do kluczowych osób w firmie, z uwagi na stanowisko zajmowane w globalnej siatce płac, natomiast zasady uczestnictwa w programie i wartość przyznanej nagrody nie są do końca powiązane z wynikami polskiej firmy. Kryteria uczestnictwa są dość rozbudowane – pod uwagę brana jest nie tylko nagroda i retencja, ale również ocena pracy samego pracownika i wyniki całej spółki. „Propozycje polskich pracodawców w tym zakresie charakteryzują się większym naciskiem na element nagrody dla pracownika oraz ewentualne oszczędności podatkowe. Słabo rozbudowane są mechanizmy zachęcające pracowników do utrzymywania odpowiedniej ilości akcji własnej spółki, a pracownicy zwykle zbywają akcje w pierwszym możliwym momencie” – mówi Maja Zabawska, Menedżer w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte.
Wśród możliwych wariantów programów akcyjnych najpopularniejsze są opcje na akcje. Pracownik otrzymuje opcję – prawo do nabycia akcji w przyszłości po z góry ustalonej cenie, najczęściej jest to wartość rynkowa akcji z daty przyznania opcji. Ważnym aspektem tego modelu jest kwestia ich opodatkowania - różnica pomiędzy ceną rynkową, a tą zapłaconą przez pracownika jest przychodem podlegającym opodatkowaniu według stawek progresywnych. Natomiast sprzedaż akcji i ewentualny dochód zaliczany jest do kapitałów pieniężnych opodatkowanych stawką 19%. Alternatywą są akcje zastrzeżone, gdzie pracownik otrzymuje papiery wartościowe, jednak z ograniczeniem ich zbywalności. Wtedy wartość akcji z daty ustania ograniczeń jest co do zasady uznawana za przychód opodatkowany według skali, a przy sprzedaży akcji pracownik uzyskuje przychód z kapitałów pieniężnych. Warto zauważyć, że w przypadku akcji zastrzeżonych pracownik zawsze uzyska korzyść stanowiącą iloczyn otrzymanych akcji oraz ich wartości z daty ustania ograniczeń.