Jak Polska rozwija nowe technologie obronne?

Przeczytaj także: Przemysł obronny przyspiesza. Setki nowych rekrutacji i rekordowe wynagrodzenia

W ramach inicjatywy Sojuszu powstała międzynarodowa sieć ośrodków, które mają pomagać małym i średnim firmom technologicznym szybciej opracowywać rozwiązania istotne dla bezpieczeństwa i obronności.

Jeden z takich akceleratorów działa w Polsce, a jego operatorem jest FORT Kraków, wspólne przedsięwzięcie Krakowskiego Parku Technologicznego i AGH. W tegorocznej edycji polskiego programu uczestniczy siedem startupów z Europy i Stanów Zjednoczonych, które przez sześć miesięcy rozwijają i weryfikują swoje technologie we współpracy z ekspertami oraz partnerami badawczymi.

Innowacje podwójnego zastosowania

Uczestników polskiego ośrodka NATO DIANA łączą dwa elementy.

Po pierwsze wszystkie firmy pracują nad projektami w obszarze autonomii i systemów bezzałogowych, wykorzystywanych w przestrzeni powietrznej, lądowej, jak i morskiej. Drugim wspólnym mianownikiem jest skupienie na rozwoju technologii dual-use, czyli takich, które znajdują zastosowanie zarówno w sektorze wojskowym, jak i cywilnym – tłumaczy Bartosz Józefowski, wicedyrektor działu parku technologicznego w Krakowskim Parku Technologicznym.

Przykładem są rozwiązania rozwijane z myślą o autonomicznym działaniu w środowiskach pozbawionych sygnału GPS, które pozwalają pojazdom samodzielnie orientować się w terenie, planować misje i reagować na zmieniające się warunki. W kontekście wojskowym oznacza to większą niezależność operacyjną i odporność na zakłócenia.

Te same technologie mogą jednak znaleźć zastosowanie także w sektorze cywilnym – np. w logistyce, transporcie czy działaniach ratowniczych, gdzie precyzyjna nawigacja w trudnych warunkach ma kluczowe znaczenie.

Podobnie jest w przypadku systemów przeciwdziałania dronom, które zwiększają bezpieczeństwo operacji wojskowych i chronią przed atakami z powietrza. W sytuacjach cywilnych mogą one wspierać ochronę infrastruktury krytycznej, lotnisk czy dużych wydarzeń masowych. Rozwijane technologie obejmują również rozwiązania integrujące dane z wielu sensorów i umożliwiające ich analizę w czasie rzeczywistym.

Wspiera to z jednej strony podejmowanie decyzji w środowisku operacyjnym, a z drugiej może być wykorzystywane np. w systemach zarządzania kryzysowego czy monitoringu.

Innym przykładem rozwiązań, które opracowywane są w ramach FORT-u Kraków, jest technologia separacji źródeł akustycznych, pozwalająca wyodrębnić pojedyncze głosy w hałaśliwym otoczeniu. Dzięki temu możliwe jest skuteczniejsze przetwarzanie dźwięku i identyfikacja kluczowych sygnałów, nawet przy wykorzystaniu ograniczonej liczby mikrofonów. Akustyka pozwala na detekcję zagrożeń, a przy użyciu tej technologii możliwa będzie pełna lokalizacja drona w przestrzeni trójwymiarowej tylko na podstawie dźwięku.

Nowe zagrożenia – nowe podejście do obrony w Europie

Rozwój technologii dual-use pokazuje, że granice między zastosowaniami cywilnymi a wojskowymi technologii coraz bardziej się zacierają. Dotyczy to jednak nie tylko narzędzi wykorzystywanych w przestrzeni fizycznej.

Współczesne konflikty coraz rzadziej ograniczają się wyłącznie do działań prowadzonych na froncie – równolegle toczą się kampanie dezinformacyjne, cyberataki oraz operacje wpływające na sposób myślenia i podejmowanie decyzji przez społeczeństwa.

Ten wymiar rywalizacji określany jest mianem wojny kognitywnej i opiera się m.in. na oddziaływaniu na emocje, takie jak strach czy poczucie zagrożenia, które mogą utrudniać krytyczną ocenę informacji – wskazuje Bartosz Józefowski z KPT.

W odpowiedzi na te wyzwania instytucje międzynarodowe rozwijają nowe mechanizmy wsparcia innowacji. Obok inicjatyw NATO coraz większą rolę odgrywają programy Unii Europejskiej, które otwierają sektor obronny na startupy i firmy technologiczne oraz przyspieszają rozwój rozwiązań odpowiadających na współczesne zagrożenia.

Jednym z narzędzi realizujących to podejście jest EUDIS Defence Hackathon, który odbył się równolegle w ośmiu europejskich krajach. Polska edycja wydarzenia – organizowana przez FORT Kraków – zagościła w Krakowskim Parku Technologicznym. W trakcie trzydniowego spotkania programiści, inżynierowie, startupy oraz zespoły studenckie pracowały nad technologiami związanymi z obroną przestrzeni powietrznej, a także narzędziami wspierającymi przeciwdziałanie dezinformacji i wojnie kognitywnej.