E-usługi administracji publicznej w Polsce. e-PIT działa świetnie, a co wymaga poprawy?

Przeczytaj także: E-administracja nabrała rozpędu. Jakie bariery rozwoju?

W ostatnich latach instytucje publiczne uruchomiły wiele e-usług – aplikacji i serwisów, z których można z łatwością korzystać także na smartfonach. Nie wszyscy jednak czują się w nich pewnie.

Jak wynika z badań, Polacy rzadziej niż mieszkańcy wielu krajów Unii Europejskiej załatwiają sprawy urzędowe przez internet. Wynika to głównie z braku wiedzy i umiejętności. Tylko połowa dorosłych osób (16-74 lata) ma podstawowe kompetencje cyfrowe, podczas gdy średnia w UE wynosi 60%. Celem Unii Europejskiej jest, aby do 2030 roku aż 80% obywateli potrafiło poruszać się po świecie wirtualnym usług online przynajmniej na podstawowym poziomie.

Internet najczęściej służy Polakom do robienia szybkich płatności i zakupów – 70% internautów kupowało online w 2025 roku. Znacznie rzadziej sieć wykorzystywana jest do kontaktu z administracją publiczną – e-usługi urzędowe wybiera 61% dorosłych osób. Tu do najczęściej wykonywanych czynności w zeszłym roku należało przesyłanie wypełnionych deklaracji podatkowych, wyszukiwanie informacji na stronach internetowych urzędów, odbieranie pism urzędowych/dokumentów od urzędów, a także pobieranie lub drukowanie formularzy.

Wraz z rozwojem prostszych i bardziej intuicyjnych rozwiązań cyfrowych korzystamy z nich coraz chętniej.

E-PIT – podatki jednym kliknięciem

Dobrym przykładem rosnącej popularności e-usług jest e-PIT. W zeszłym roku aż 95% rozliczeń podatkowych za 2024 rok (24 miliony zeznań) zostało złożonych elektronicznie. A z samej usługi Twój e-PIT skorzystało 14,3 miliona osób. To oznacza, że odwiedzaliśmy Urzędy Skarbowe tylko z 5% papierowych deklaracji.

Doceniliśmy prostotę i wygodę składania dokumentów przez internet – to, że w porównaniu z tradycyjnym liczeniem podatków, elektroniczna deklaracja znacząco upraszcza cały proces. Zamiast godzin spędzonych nad dokumentami, wiele osób może rozliczyć podatek w kilka minut, bez wychodzenia z domu i bez pomocy księgowych.

Często wystarczy tylko samo potwierdzenie gotowego zeznania, które dostaliśmy w systemie To pokazuje, że gdy e-usługi są proste i intuicyjne, Polacy korzystają z nich bez większych obaw.

E-usługi to jednak nie tylko podatki. Coraz częściej używamy Internetowego Konta Pacjenta, e-recept, możliwości rejestracji do lekarza online czy aplikacji mObywatel. Dzięki nim można szybciej załatwić sprawy urzędowe, zadbać o zdrowie i ograniczyć liczbę wizyt w instytucjach publicznych.

Jak Polska wypada na tle Europy?

W 2024 roku około 70% mieszkańców UE korzystało z e-usług publicznych, podczas gdy w Polsce było to tylko 61%. W niektórych krajach, takich jak Dania, Holandia czy Finlandia, odsetek ten sięga 96-98%. To pokazuje tzw. „polski paradoks”: wiele nowoczesnych usług jest już u nas dostępnych, ale ich rzeczywiste wykorzystanie przez obywateli jest wciąż niższe niż w Europie Zachodniej.

Różnice w korzystaniu z e-usług widać także w zależności od miejsca zamieszkania i wieku. W miastach sięga po nie znacznie więcej osób niż na wsi – różnica wynosi 19 punktów procentowych. Do usług administracji publicznej przez internet loguje się 82% osób w wieku 25-34 lata, 70% mających 45-54 lata, 51% – 55-64 lata, a w grupie 65-74 lata tylko 28%. W innych krajach europejskich nawet w starszych grupach wiekowych z e-usług korzysta ponad 90% osób. Oznacza to, że nie chodzi o wiek sam w sobie, lecz o wiedzę i pomoc w obsłudze usług cyfrowych.

Wsparcie w nauce korzystania z e-usług – Kluby Rozwoju Cyfrowego

Nie wszyscy czują się pewnie w świecie cyfrowym. Aby e-usługi były naprawdę dostępne dla każdego obywatela i obywatelki, potrzebne jest wsparcie w nauce ich obsługi. Taką rolę pełnią Kluby Rozwoju Cyfrowego (KRC) – miejsca, w których dorośli mogą w spokojnej atmosferze nauczyć się krok po kroku, jak korzystać z e-usług publicznych, komputera i smartfona.

Na bezpłatnych zajęciach dowiadują się między innymi, jak składa się e-PIT, korzysta z Internetowego Konta Pacjenta i aplikacji mObywatel, sprawdza informacje w sieci, komunikuje za pomocą komunikatorów i mejli. Nauka jest praktyczna, dostosowana do poziomu wiedzy i indywidualnych potrzeb uczestników.

Już w tym roku sieć Klubów Rozwoju Cyfrowego znacząco się rozszerzy, wzmacniając równość dostępu do bezpłatnej edukacji cyfrowej i odpowiadając na potrzeby osób, które dotąd miały ograniczone możliwości korzystania z technologii. Warto sprawdzić na mapie KRC, obecnej na stronie https://kompetencjecyfrowe.gov.pl/krc, gdzie w naszej okolicy znajduje się najbliższy klub. Jeśli nie mamy takiej możliwości, można zapytać o zajęcia w naszym urzędzie gminy, bibliotece lub domu kultury.

Stawiamy na rozwój

Rozwój e-usług to ważny element nowoczesnego państwa, kluczowy dla sprawnego funkcjonowania kraju. Dzięki nim wiele spraw można załatwić prościej i bez zbędnych formalności. Oszczędzamy czas obywateli, pracowników firm i urzędników, zmniejszamy koszty działania instytucji oraz usprawniamy obieg dokumentów. To przekłada się na lepszą organizację pracy, większą wydajność i szybsze tempo rozwoju firm.

Większość potrzebnych rozwiązań cyfrowych już działa. Kolejnym krokiem jest wsparcie obywateli w nauce ich obsługi, tak, aby jak najwięcej osób mogło z nich swobodnie korzystać. Przykład e-PIT pokazuje, że jedno kliknięcie ułatwia życie osobom prywatnym i firmom. Elektroniczne rozliczanie jest przejrzyste, przyspiesza pracę, zwiększa naszą samodzielność, a państwu ułatwia zarządzanie finansami. Dzięki takim e-usługom więcej osób może bezstresowo załatwiać sprawy przez internet, a kraj zyskuje lepsze warunki do rozwoju.

Więcej informacji o projekcie

W dobie szybkiego rozwoju technologii brak kompetencji cyfrowych staje się istotną barierą dla wielu Polaków. Ogranicza ich codzienne funkcjonowanie, szanse na rynku pracy oraz możliwości rozwoju edukacyjnego i kulturalnego. Aby temu przeciwdziałać powstał projekt pn. „Kluby Rozwoju Cyfrowego”.

Jego celem jest podniesienie kompetencji cyfrowych mieszkańców Polski. Działanie jest jednym z kluczowych projektów wpisanym w Program Rozwoju Kompetencji Cyfrowych w Polsce koordynowany przez Ministerstwo Cyfryzacji.

Dzięki wsparciu Funduszy Europejskich, kluby te będą oferować bezpłatne zajęcia i szkolenia pomagające w bezpiecznym i efektywnym korzystaniu z nowych technologii. O środki na realizację KRC mogą starać się gminy. Operatorem środków jest Centrum Projektów Polska Cyfrowa.