Właściciel dużej apteki internetowej ostrzega: uważaj na niebezpieczne oferty leków w sieci!

Fałszywe leki mogą wyglądać jak ich oryginalne odpowiedniki, ale nie przechodzą żadnych kontroli jakości, bezpieczeństwa ani skuteczności, a ich skład chemiczny pozostaje w większości przypadków nieznany – to zagraża zdrowiu i życiu pacjentów – wskazuje Jakub Lisiński, właściciel Apteki Olmed, która w raporcie „E-commerce w Polsce 2025”, przygotowanym przez firmę badawczą Gemius, znalazła się na liście 10 najbardziej rozpoznawalnych aptek. To właśnie z uwagi na bezpieczeństwo konsumentów tak ważne jest szerzenie świadomości o zagrożeniach związanych z zakupem leków przez internet oraz podejmowanie działań edukacyjnych i prewencyjnych – podkreśla poproszony o komentarz ekspert.

Podróbki prawdziwych leków i „cudowne specyfiki” – co znajdziemy w internecie?

Jednym z przykładów działań, o których mówi Jakub Lisiński, służących szerzeniu świadomości na temat zagrożeń związanych z zakupem leków przez internet, jest Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowa pod nazwą „Sfałszowane leki i suplementy diety – zagrożenia zdrowotne, aspekty prawne, edukacja pracowników ochrony zdrowia i pacjentów”. XI edycja wydarzenia odbyła się na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w pierwszej połowie grudnia 2025 roku – w ramach Światowego Tygodnia Walki ze Sfałszowanymi Lekami. Jego głównym celem było pogłębianie wiedzy o zagrożeniach wynikających z przestępczości farmaceutycznej, analizowanie metod walki z tym zjawiskiem oraz edukowanie pracowników ochrony zdrowia i społeczeństwa o bezpiecznym obrocie produktami leczniczymi i suplementami diety. Wśród poruszanych tematów znalazły się aspekty prawne fałszowania leków, zdrowotne ryzyka związane z ich stosowaniem oraz rola edukacji w ochronie pacjenta.

Informacje przekazywane przez specjalistów podczas konferencji pozwalają wywnioskować, że w sieci można natknąć się przede wszystkim na dwie niebezpieczne grupy produktów, które stanowią największe zagrożenie dla zdrowia. Pierwszą z nich są oczywiście podrabiane leki, celowo naśladujące ich prawdziwe odpowiedniki – zarówno pod względem wyglądu opakowania, jak i samej nazwy. Często są to produkty skierowane do pacjentów z konkretnymi problemami zdrowotnymi – zwłaszcza tymi uchodzącymi za wstydliwe – a także leki, na które aktualnie jest wysoki popyt – zaznacza Lisiński. Słowa eksperta potwierdzają informacje udostępniane przez Główny inspektorat Farmaceutyczny, wedle których wśród najczęściej podrabianych leków znajdują się przede wszystkim preparaty na cukrzycę i otyłość, leki na zaburzenia erekcji, hormony i sterydy anaboliczne, środki antykoncepcyjne oraz leki psychotropowe.

Takie podróbki wyglądają niemalże tak samo jak oryginalne produkty, ale ich skład często pozostaje nieznany – mogą zawierać zbyt mało substancji czynnej, inną substancję lub być zanieczyszczone chemikaliami, co czyni je niezwykle niebezpiecznymi dla zdrowia pacjentów – zaznacza Jakub Lisiński. Oprócz podrabianych leków, w internecie można znaleźć także „cudowne specyfiki” na różne przypadłości, które nie są lekami – w sieci bywają określane mianem suplementów diety, natomiast próżno szukać ich w wykazie suplementów prowadzonym przez GIS (Główny Inspektorat Sanitarny). Jest to ogromna oferta produktów obiecujących szybkie efekty – od odchudzania po poprawę erekcji lub „odmłodzenie” organizmu. Niestety, nie mają one żadnych badań klinicznych, ich pochodzenie jest nieznane, a kontrola jakości w ich przypadku nie istnieje. Tego typu preparaty często są sprzedawane na forach, w mediach społecznościowych lub na podejrzanych stronach, a ich skład i skuteczność są niemożliwe do zweryfikowania.

Czym może grozić kupowanie i przyjmowanie leków z internetu?

Zakup leków w internecie, poza legalnie działającymi aptekami, to ryzyko, którego wielu pacjentów wciąż nie jest świadomych. Preparaty pochodzące z nieznanych źródeł nie są objęte żadnym systemem kontroli jakości, a ich skład często odbiega od deklarowanego. W praktyce oznacza to, że osoba przyjmująca taki „lek” nie wie, co tak naprawdę trafia do jej organizmu. Skutki mogą być bardzo poważne – od braku poprawy stanu zdrowia, po bezpośrednie zagrożenie życia – alarmuje Lisiński. Wśród konkretnych następstw zażywania preparatów kupionych w internecie można wyróżnić:

• brak efektu terapeutycznego lub zbyt słabe działanie. Jednym z najczęstszych problemów jest sytuacja, w której preparat zawiera jedynie śladowe ilości substancji czynnej albo nie zawiera jej wcale. Pacjent, przekonany, że stosuje skuteczne leczenie, traci cenny czas, w którym choroba dalej rozwija się bez właściwej interwencji medycznej. W przypadku cukrzycy, chorób serca, depresji czy zaburzeń hormonalnych brak właściwej terapii może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, których późniejsze leczenie bywa bardzo trudne;
• odczuwanie innego niż pożądane działania preparatu. Fałszywe leki bardzo często zawierają substancje inne niż te wskazane na opakowaniu. Może to prowadzić do nieoczekiwanych reakcji organizmu, alergii lub groźnych interakcji z innymi lekami przyjmowanymi przez pacjenta. Problem dodatkowo komplikuje się w sytuacji, gdy pacjent trafia do lekarza lub szpitala – bez wiedzy o rzeczywistym składzie preparatu postawienie prawidłowej diagnozy i wdrożenie właściwego leczenia staje się znacznie trudniejsze;
• przedawkowanie i ciężkie działania niepożądane. Równie niebezpieczne są preparaty zawierające nadmierną ilość substancji czynnej. Ich przyjmowanie może prowadzić do przedawkowania, objawiającego się między innymi zaburzeniami rytmu serca, gwałtownymi skokami ciśnienia, problemami neurologicznymi, a nawet utratą przytomności. W skrajnych przypadkach skutkiem może być trwałe uszkodzenie narządów lub zgon;
• zatrucia toksynami i zanieczyszczeniami. Produkcja nielegalnych leków odbywa się często w warunkach dalekich od jakichkolwiek norm sanitarnych. W takich preparatach wykrywane są metale ciężkie, toksyczne barwniki, pestycydy czy substancje chemiczne stosowane w przemyśle. Ich długotrwałe przyjmowanie może prowadzić do uszkodzenia wątroby, nerek, układu nerwowego oraz do poważnych zatruć organizmu;
• inne konsekwencje zdrowotne i społeczne. Stosowanie leków z nielegalnych źródeł może skutkować także uzależnieniami, zaburzeniami psychicznymi, problemami hormonalnymi czy nagłym pogorszeniem ogólnego stanu pacjenta. W szerszej perspektywie oznacza to również większe obciążenie dla systemu ochrony zdrowia, który musi leczyć powikłania wynikające z przyjmowania niebezpiecznych preparatów.

Apteki internetowe – jak rozpoznać te działające legalnie?

Zakup leków przez internet nie musi być niebezpieczny – pod warunkiem, że pacjent korzysta wyłącznie z legalnie działających aptek internetowych. Prawo jasno określa, kto i na jakich zasadach może prowadzić sprzedaż wysyłkową produktów leczniczych. Chciałbym, by w ramach działań edukacyjnych podkreślano nie tylko kwestię potencjalnych zagrożeń, ale również wskazywano, w jaki sposób rozpoznać legalnie działającą aptekę internetową, w której można dokonać bezpiecznych zakupów – postuluje Lisiński. Dzięki wiedzy naszego eksperta, będącego jednocześnie właścicielem Apteki Olmed – jednej z największych aptek internetowych w Polsce – możemy wyszczególnić kilka kwestii, które pozwalają odróżnić źródło legalne od nielegalnego:

• brak możliwości zakupu leków na receptę bez okazania recepty. Legalna apteka internetowa nie sprzedaje leków na receptę bez jej realizacji – co więcej, nie prowadzi sprzedaży wysyłkowej takich preparatów (pacjent musi odebrać je osobiście w stacjonarnej aptece). Każda oferta, która umożliwia zakup takich preparatów „bez recepty”, „po szybkiej ankiecie” lub „z dostawą do domu”, powinna natychmiast wzbudzić podejrzenia. Jest to jedna z najczęstszych metod stosowanych przez nielegalnych sprzedawców;
• jasno podane dane firmy i apteki stacjonarnej. Prawdziwa i legalnie działająca apteka internetowa zawsze udostępnia pełne dane identyfikacyjne: nazwę podmiotu, adres siedziby, numery NIP i REGON oraz dane kontaktowe. Co istotne, sprzedaż wysyłkowa leków dostępnych bez recepty może być prowadzona wyłącznie przez aptekę stacjonarną – jej adres również musi być wskazany;
• obecność na stronie WWW unijnego emblematu oraz linku do rejestru aptek. Każda legalna apteka internetowa działająca w Unii Europejskiej musi posiadać charakterystyczne logo potwierdzające legalność sprzedaży. Emblemat ten powinien być aktywny i prowadzić bezpośrednio do oficjalnego rejestru aptek prowadzonego przez Główny Inspektorat Farmaceutyczny. Brak takiego oznaczenia lub fałszywe logo to wyraźny sygnał ostrzegawczy;
• brak sensacyjnych obietnic i „cudownych” deklaracji. Legalne apteki nie reklamują leków jako „cudownych”, „zakazanych w zwykłych aptekach” czy „gwarantujących natychmiastowe efekty”. Tego typu hasła są charakterystyczne dla nielegalnych sprzedawców, którzy żerują na nadziejach i niewiedzy pacjentów;
• możliwość realnego kontaktu z farmaceutą/przedstawicielem firmy. Apteka internetowa powinna zapewniać pacjentowi możliwość uzyskania rzetelnej informacji – zarówno poprzez infolinię, jak i kontakt mailowy. Brak realnej obsługi klienta lub kontakt wyłącznie przez komunikatory czy media społecznościowe to kolejny sygnał, że oferta może być nielegalna.

Podsumowując – zakup leków przez internet może być wygodny, ale jeśli nie jest realizowany za pośrednictwem legalnych aptek internetowych – staje się poważnym zagrożeniem dla zdrowia i życia. Rosnąca liczba przestępstw farmaceutycznych pokazuje, że fałszowanie leków i handel podróbkami to problem globalny, który wymaga nie tylko działań prawnych, ale także edukacji społeczeństwa. Świadomość zagrożeń oraz korzystanie wyłącznie z legalnych kanałów dystrybucji produktów leczniczych i suplementów diety to najlepszy sposób na uniknięcie nieprzewidywalnych i często bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych.