1. Podmioty powiązane w grupy przedsiębiorstw

Ze względu na podstawowy rodzaj działalności (według PKD 2007) prowadzonej przez przedsiębiorstwa wchodzące w skład grup, największy udział miały przedsiębiorstwa związane z handlem i naprawą pojazdów samochodowych (25,6%) oraz przetwórstwem przemysłowym (24,8%).

Wykres 1. Podmioty krajowe należące do grup przedsiębiorstw według sekcji PKD

Kliknij aby powiększyć

Grupę przedsiębiorstw tworzą przedsiębiorstwa samodzielne pod względem prawnym, jednak wzajemnie od siebie zależne gospodarczo ze względu na istniejące między nimi powiązania w zakresie kontroli i/lub własności. W ramach grupy wyodrębnia się powiązania pomiędzy jednostką dominującą a jednostkami zależnymi. Grupa przedsiębiorstw może powstać zarówno w wyniku ukształtowania się określonych stosunków prawnych, jak i w wyniku wywierania przez jedno przedsiębiorstwo decydującego wpływu na działalność innego, w tym na skutek zawarcia umowy.

2. Grupy przedsiębiorstw

Identyfikacja powiązań między jednostkami wchodzącymi w skład grup przedsiębiorstw pozwoliła na wyodrębnienie 1996 grup, w których jednostki dominujące najwyższego lub pośredniego szczebla miały siedzibę na terenie Polski.

Wśród ogółu grup przedsiębiorstw 1114 stanowiły grupy krajowe, a 882 – tzw. grupy okrojone3. Większość grup okrojonych (61,3%) znajdowała się pod kontrolą kapitału zagranicznego, co oznacza, że rolę jednostek dominujących pośredniego szczebla pełniły w nich podmioty polskie, a jednostek dominujących najwyższego szczebla – podmioty mające siedziby w innych krajach. Pozostałe 38,7% stanowiły grupy okrojone pod kontrolą kapitału polskiego, tj. takie, w których jednostki dominujące najwyższego szczebla miały siedziby na terenie Polski, a za granicą zlokalizowane były wyłącznie podmioty od nich zależne.

Dla grup okrojonych pod kontrolą kapitału zagranicznego jednostkami dominującymi najwyższego szczebla były podmioty mające siedziby w 36 krajach, w tym 87,4% w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Ponad połowa (51,6%) z nich zlokalizowana była w czterech państwach europejskich: Niemczech (19,2%), Niderlandach (16,5%), Francji (8,7%) oraz Luksemburgu (7,2%).

Wykres 2. Grupy przedsiębiorstw według typów grup i sekcji PKD

Kliknij aby powiększyć

Zagraniczne podmioty bezpośrednio zależne od polskich jednostek dominujących zlokalizowane były łącznie w 66 krajach, w tym 58,4% w krajach Unii Europejskiej. Ponad połowa jednostek zależnych miała siedzibę na terenie siedmiu krajów sąsiadujących z Polską – najwięcej tego typu podmiotów znajdowało się na Ukrainie (14,4%), w Rosji (9,7%), w Republice Czeskiej (9,4%) oraz w Niemczech (8,5%).

Podstawowym rodzajem działalności większości badanych grup przedsiębiorstw było przetwórstwo przemysłowe (31,6%) oraz handel i naprawa pojazdów samochodowych (20,5%).