Pompa ciepła w starym domu? Tendencje w dotacjach

Czy pompy ciepła sprawdzają się w starszych budynkach?

W latach 2019–2024 w niemieckim Fraunhofer Institute for Solar Energy Systems prowadzono kompleksowe badanie dotyczące wydajności i rzeczywistego zachowania pomp ciepła w domach mieszkalnych wybudowanych między 1826 a 2001 rokiem. Monitorowano łącznie 77 instalacji. Analizowano ich sezonową efektywność oraz wpływ na zużycie energii i emisję CO2. Wśród najciekawszych wniosków płynących z obserwacji badaczy należy wskazać, że:

• pompy ciepła mogą pracować efektywnie także w starszych budynkach, o ile instalacja jest prawidłowo dobrana i zamontowana;
• współczynniki sezonowej efektywności, SCOP (Seasonal Performance Factor, SPF) w badanych domach wynosiły średnio od 2,6 do 5,4. Oznacza to, że z jednej jednostki energii elektrycznej urządzenia generowały nawet ponad pięciokrotnie więcej ciepła;
• pompy ciepła przyczyniły się do redukcji emisji CO2 nawet o ok. 64% w porównaniu z tradycyjnymi systemami gazowymi.

Pompa ciepła w starym (i dobrze przygotowanym!) domu

Naukowcy nie zaobserwowali istotnej zależności między wiekiem nieruchomości a efektywnością systemu. Zwrócili jednak uwagę, jak istotne jest przygotowanie domu do takiej inwestycji. To przede wszystkim izolacja i szczelność budynku decydują o tym, czy pompa ciepła będzie pracować wydajnie i ekonomicznie.

Warto więc planowanie rozpocząć od audytu energetycznego i sprawdzenia m.in.:

• stanu ocieplenia ścian,
• stanu izolacji dachu i stropów,
• szczelności okien i drzwi (czy nie ma tzw. mostków termicznych).

Można także przeanalizować modernizację instalacji grzewczej. Trzeba przy tym podkreślić, że nie zawsze konieczna jest wymiana grzejników na ogrzewanie podłogowe czy grzejniki niskotemperaturowe. Najlepiej, by taki ruch poprzedziła opinia specjalisty. Więcej informacji na temat nowoczesnych pomp ciepła i ich instalacji umieszczono na stronie Immergas: https://www.immergas.pl/klient-indywidualny/pompy-ciepla/.

Czy na montaż pompy ciepła w starym domu można dostać dotację?

Efektywność pomp ciepła i ich zdolność do ograniczania emisji szkodliwych substancji sprawiają, że urządzenia te są istotnym elementem transformacji energetycznej. To z kolei sprawia, że inwestorzy mogą liczyć na preferencyjne wsparcie finansowe. Liczne programy dofinansowań działają zarówno na poziomie lokalnym, jak i krajowym. Obejmują one zarówno wymianę starych źródeł ciepła na pompy ciepła, jak i modernizację budynków pod kątem efektywności energetycznej. Takie możliwości daje m.in. program „Czyste Powietrze”.

Z programu „Czyste Powietrze” można otrzymać nawet 100% dofinansowania inwestycji (przy zachowaniu odpowiedniego progu dochodowego). Ponadto w koszty kwalifikowane można wciągnąć m.in. modernizację instalacji grzewczej, ocieplenie budynku, wymianę okien i drzwi, zakup rekuperacji, audyt energetyczny czy świadectwo charakterystyki energetycznej.

Innym ogólnopolskim programem wsparcia nowoczesnych sposobów ogrzewania jest „Moje Ciepło”.

Czy pompy ciepła to kierunek, w jakim podąża europejska energetyka?

Polityka Unii Europejskiej coraz mocniej stawia na odnawialne źródła energii i niskoemisyjne systemy grzewcze. Dlatego idealnie wpisujące się w ten kierunek pompy ciepła są promowane w unijnych dokumentach strategicznych i programach wsparcia, takich jak Europejski Zielony Ład, strategia „Fit for 55” czy wytyczne dotyczące efektywności energetycznej budynków.

Inwestycja w pompę ciepła to więc nie tylko sposób na szybkie (mając na uwadze wieloletnią perspektywę) obniżenie rachunków i zwiększenie komfortu cieplnego w domu, ale też krok zgodny z długofalową polityką energetyczną Europy. Według danych European Heat Pump Association (EHPA), pod koniec 2024r. w 19 krajach europejskich łączna liczba zainstalowanych pomp ciepła wyniosła ponad25mln. Nowych urządzeń sprzedano wówczasok. 2,3mln. Warto mieć świadomość tych liczb. Każda instalacja ogranicza zależność od paliw kopalnych i pomaga zwiększyć udział energii odnawialnej w ogrzewaniu budynków.

Źródła:
- Fraunhofer ISE Research Project Completed: Heat Pumps Provide Climate-Friendly Heating in Existing Buildings, źródło online: https://www.ise.fraunhofer.de/en/press-media/press-releases/2025/fraunhofer-ise-research-project-completed-heat-pumps-provide-climate-friendly-heating-in-existing-buildings.html, dostęp: 13 stycznia 2026 r.
- European Heat Pump Association (EHPA), Market data, źródło online: https://ehpa.org/market-data/, dostęp: 13 stycznia 2026 r.