Jaki jest polski konsument

Przeczytaj także: Polski konsument odpowiedzialny na niby

Wykonane na zlecenie UOKiK badanie odniosło się również do postaw wobec reklamy. Konsumenci generalnie uważają, że w telewizji jest jej za dużo: 87% dorosłych i 89% młodzieży dostrzega nadmiar przekazu komercyjnego. Część badanych traktuje reklamy jako ważne źródło informacji – blisko 15% twierdzi, że pomagają one zorientować się w ofercie rynkowej, ułatwiają życie, generalnie przynoszą klientowi korzyść. Stąd też zdecydowana większość (81%) konsumentów oczekuje od przekazu komercyjnego konkretnych danych o produkcie.

Polacy nie są jednak wobec reklam bezkrytyczni: blisko połowa badanych zadeklarowała, że przed zakupem szuka dodatkowych informacji w innym źródle. Być może bierze się to z faktu, że większość konsumentów nie ufa reklamom – 57% dorosłych twierdzi, że nie podają one prawdziwych informacji o produktach i usługach (taką samą odpowiedź podało 59% młodzieży); zaufanie deklaruje odpowiednio 18 i 19% badanych. Z konkretną reklamą podającą nieprawdziwe informacje o produkcie lub usłudze zetknął się co trzeci (35%) konsument z populacji dorosłych i co drugi (48%) z populacji młodzieży. Dotyczyły one najczęściej: chemii i kosmetyków (42% i 39% badanych), artykułów spożywczych (17% i 19%) oraz telekomunikacji i usług telewizyjnych (14% i 18%).

W odniesieniu do postulowanych przez konsumentów ograniczeń w reklamowaniu produktów różnego typu, towary można podzielić na trzy grupy. Pierwszą stanowią produkty, których reklamy powinny być – zdaniem badanych – dozwolone; tu mieszczą się między innymi lekarstwa i witaminy. Średni poziom akceptacji przez konsumentów dotyczy reklam piwa i prezerwatyw. Natomiast w opinii większości, reklamy papierosów i alkoholu wysokoprocentowego powinny być emitowane po 2200 bądź całkowicie zakazane. Należy przy tym dodać, że konsumenci negatywnie oceniają próby obchodzenia przez producentów zakazów (na przykład poprzez reklamowanie towarów i usług noszących tę samą nazwę, co alkohol).

W latach 2003-2004 Urząd prowadził 45 postępowań w sprawach stosowania przez przedsiębiorców nieuczciwej reklamy oraz naruszania obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Nieprawidłowości dotyczyły głównie wprowadzania konsumentów w błąd poprzez posługiwanie się w ofercie handlowej wyłącznie cenami netto, sugerowanie właściwości np. leczniczych, których dany produkt nie posiada, wykorzystywanie w przekazie komercyjnym łatwowierności dzieci oraz odwoływanie się do emocji i przesądów, a także niepododawanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu.

Kolejnym etapem badań społecznych UOKiK zmierzających do poszerzenia wiedzy o konsumentach polskich i rozwijania w oparciu o tę wiedzę polityki Urzędu będzie opracowanie wskaźnika poczucia bezpieczeństwa konsumenckiego. Jego podstawowe cele to ostrzeganie o zjawiskach niekorzystnych z punktu widzenia konsumentów (pogarszanie się relacji między cenami a jakością produktów, naruszanie zasad uczciwej reklamy, niedogodności zakupów itp.) oraz bieżący monitoring zmian poziomu poczucia bezpieczeństwa.

Przy interpretacji danych zebranych w tych (i kolejnych) badaniach, UOKiK korzystać będzie ze wsparcia członków Zespołu Ekspertów do spraw Konsumenckich Badań Społecznych, powołanego przez Prezesa Urzędu. Inauguracyjne spotkanie Zespołu miało miejsce 26 lutego br.