eGospodarka.pl
eGospodarka.pl poleca

eGospodarka.pl › Wiadomości › Gospodarka › Raporty i prognozy › E-commerce pod lupą konsumentów. AI, greenwashing i bojkot zmieniają zasady zakupów

E-commerce pod lupą konsumentów. AI, greenwashing i bojkot zmieniają zasady zakupów

2026-11-02 00:30

E-commerce pod lupą konsumentów. AI, greenwashing i bojkot zmieniają zasady zakupów

E-commerce © pexels

PRZEJDŹ DO GALERII ZDJĘĆ (5)

Czy niska cena wystarczy, żeby przekonać Polaków do zakupów w internecie? Niekoniecznie. Najnowszy raport Izby Gospodarki Elektronicznej wyraźnie dowodzi, że kupujący zwracają coraz większą uwagę na pochodzenie produktu, bezpieczeństwo przekazywanych danych i wiarygodność ekologicznych deklaracji. Rosnąca świadomość nie zawsze jednak oznacza zmianę zakupowych przyzwyczajeń. Konsumenci potrafią bowiem zbojkotować markę, sprawdzać sprzedawców z pomocą AI, ale nie rezygnować jednocześnie z tanich zakupów na zagranicznych platformach.

Przeczytaj także: Wojna i inflacja ważniejsze niż klimat? Są wyniki Indeksu Zrównoważonego Rozwoju


Z tego tekstu dowiesz się m.in.:


  • Jak zmienia się podejście Polaków do odpowiedzialnych zakupów internetowych?
  • Dlaczego konsumenci bojkotują marki i jak często wracają do porzuconych sprzedawców?
  • W jaki sposób sztuczna inteligencja pomaga weryfikować produkty i sklepy internetowe?
  • Jak polski e-commerce odpowiada na rosnące oczekiwania dotyczące ekologii, bezpieczeństwa i przejrzystości?


Polacy wiedzą coraz więcej o odpowiedzialnych zakupach


Znajomość pojęć związanych ze zrównoważonym rozwojem wyraźnie wzrosła. Z określeniem „zrównoważony rozwój” lub CSR zetknęło się 51 proc. badanych, wobec 31 proc. rok wcześniej. Pojęcie ESG rozpoznaje 49 proc. internautów, czyli o 19 punktów procentowych więcej niż w 2025 roku.

Jeszcze większą zmianę widać w przypadku etyki w e-commerce. Jej znaczenie zna obecnie 48 proc. respondentów, podczas gdy rok wcześniej było to 31 proc. To najwyższy wynik od początku realizacji badania.

fot. mat. prasowe

Czy wiesz, co oznacza pojęcie zrównoważonego rozwoju w gospodarce?

Znajomość pojęcia „zrównoważony rozwój w gospodarce" potwierdza 39% badanych, wobec 56% rok wcześniej.


Wiedza nie rozkłada się jednak równomiernie. Aż 30 proc. internautów nie zna żadnego z dziewięciu analizowanych pojęć związanych z odpowiedzialnym handlem, natomiast 36 proc. zna co najmniej siedem. Oznacza to, że obok grupy dobrze zorientowanych konsumentów nadal istnieje liczna grupa osób, do których podstawowe informacje o zrównoważonym rozwoju nie docierają.

fot. mat. prasowe

Czy kiedykolwiek zetknęłaś/zatknąłeś się z pojęciem ESG?

Z pojęciem ESG zetknęła się prawie połowa Polaków


Jednocześnie konsumenci oczekują od przedsiębiorstw coraz więcej, ale nie zawsze wierzą w szczerość ich deklaracji. Rośnie przekonanie, że działania związane ze zrównoważonym rozwojem są potrzebne firmom do utrzymania konkurencyjności, lecz także podejrzenie, że służą przede wszystkim zwiększaniu zysków.

Greenwashing rozpoznają nawet ci, którzy nie znają pojęcia


Jednym z najciekawszych ustaleń raportu jest rozbieżność między znajomością terminologii a umiejętnością rozpoznawania nieuczciwych praktyk. Tylko 17 proc. internautów wie, czym jest greenwashing, czyli przedstawianie produktów lub działań przedsiębiorstwa jako bardziej ekologicznych, niż są w rzeczywistości.

Po wyjaśnieniu, na czym polega to zjawisko, aż 98 proc. badanych potrafi jednak wskazać jego przykłady. Najczęściej wymieniają eksponowanie jednego ekologicznego aspektu produktu przy przemilczaniu innych (30 proc.), posługiwanie się nieaktualnymi lub nieistniejącymi certyfikatami (27 proc.) oraz ogólnikowe deklaracje w rodzaju „dbamy o planetę”, bez przedstawiania konkretnych dowodów (24 proc.).

Greenwashing znalazł się również na drugim miejscu wśród nieekologicznych praktyk dostrzeganych przez klientów e-sklepów, z wynikiem 21 proc. Łącznie takie praktyki zauważa 84 proc. internautów.

fot. mat. prasowe

Czy wiesz co oznacza etyka w e-commerce?

Aktualnie „etykę” kojarzy niemal połowa internautów, co jest najwyższym poziomem od początku badania


Konsumenci coraz częściej oczekują więc nie samych zapewnień o ekologiczności, ale możliwości ich zweryfikowania. O przepisach ograniczających niepoparte dowodami deklaracje środowiskowe słyszało 42 proc. respondentów. Jednocześnie 29 proc. uważa, że nowe regulacje niewiele zmienią, ponieważ nie będą skutecznie egzekwowane.

fot. mat. prasowe

Czy przed decyzją o wyborze danego sprzedawcy bierzesz pod uwagę, czy oferuje produkty zgodne z norm

W 2026 polscy konsumenci częściej zwracają uwagę przed podjęciem decyzji zakupowej na to, czy dany sprzedawca oferuje produkty spełniające normy unijne, a więc bezpieczne


Bojkot konsumencki. Klienci odchodzą, ale często wracają


Tematem specjalnym tej edycji jest bojkot konsumencki, który okazuje się zjawiskiem znacznie powszechniejszym, niż sugerowałaby skala publicznej debaty. Z zakupów u konkretnej marki z powodu jej nieetycznych lub nieekologicznych praktyk zrezygnowało kiedykolwiek 43% polskich internautów, a z pojedynczego zakupu z powodu braku transparentności - 56% w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy.

Do bojkotu nie skłaniają przy tym medialne afery, lecz własne doświadczenie: najczęstszym powodem jest osobiste złe doświadczenie z marką (45%), a nagłośniony skandal dopiero trzecim (33%). Dobra wiadomość dla marek jest taka, że do marki wróciło 81% osób, które ją porzuciły - trwale traconych klientów jest 4%.

Bojkot zabiera więc sprzedaż na kwartał, rzadko odbiera klienta na zawsze. Konsument ma też dziś narzędzie weryfikacji: 47% internautów, a wśród regularnie kupujących 64%, korzysta z AI, żeby kupować odpowiedzialniej, a 37% z nich pyta wprost o warunki pracy i prawa pracownicze w łańcuchu produkcji.

Zakupy spoza UE stają się codziennością


Rosnąca świadomość odpowiedzialnego handlu nie ogranicza popularności zagranicznych platform. Zakupy transgraniczne robi już 57 proc. internautów, a 88 proc. z nich korzysta również z platform spoza Unii Europejskiej. Po raz pierwszy udział kupujących na takich platformach przekroczył połowę badanych.

Jednocześnie 53 proc. konsumentów sprawdza przed zakupem, czy produkty spełniają normy unijne, wobec 45 proc. rok wcześniej. Połowa zwraca uwagę na to, czy sprzedawca nie unika należności celnych.

Mimo tej ostrożności wielu klientów akceptuje ryzyko związane z zakupami na zagranicznych platformach. Wśród korzystających z serwisów spoza UE 57 proc. deklaruje, że kupuje mimo wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa danych, ponieważ przekonują ich oferowane warunki. Rok wcześniej odsetek ten wynosił 43 proc.

Badanie pokazuje również różnicę między ocenami konsumentów a doświadczeniami przedsiębiorców. Zdaniem 49 proc. internautów polskie firmy znajdują się w trudniejszej sytuacji konkurencyjnej niż sprzedawcy z Chin, wobec 52 proc. w 2025 roku. Tymczasem tylko 21 proc. polskich e-sprzedawców nie odczuwa konkurencji ze strony podmiotów azjatyckich.

Zmiany przepisów celnych wpływają już na zachowania zakupowe. Po zniesieniu zwolnienia z cła dla przesyłek spoza UE 28 proc. badanych zaczęło zamawiać rzadziej, ale większe ilości produktów, a 19 proc. przeniosło zakupy do polskich lub europejskich sklepów internetowych.

Produkty używane i ekologiczne opakowania zyskują znaczenie


Odpowiedzialne zakupy coraz częściej obejmują również ponowne wykorzystywanie produktów. Rzeczy z drugiej ręki kupuje przez Internet 43 proc. badanych, a 32 proc. sprzedaje własne używane przedmioty. Połowa konsumentów bierze pod uwagę możliwość odsprzedaży lub zakupu produktów używanych przy ocenie oferty sklepu.

Ważna staje się także możliwość naprawy. Zwraca na nią uwagę 51 proc. internautów, ale wśród osób znających regulacje dotyczące prawa do naprawy odsetek ten sięga 91 proc.

Zmieniają się też kryteria wyboru produktów. Ekologiczne opakowanie wskazuje 44 proc. badanych, o 16 punktów procentowych więcej niż rok wcześniej, a certyfikaty 43 proc., co oznacza wzrost o 13 punktów.

Nie oznacza to jednak, że konsumenci są gotowi płacić dowolną cenę za bardziej odpowiedzialne produkty. Aż 36 proc. deklaruje zakup produktów lokalnych pod warunkiem, że nie będą zbyt drogie. W przypadku produktów naturalnych podobne zastrzeżenie zgłasza 31 proc., a produktów w opakowaniach uzupełniających, czyli refill, 37 proc.

Firmy przechodzą od deklaracji do konkretnych działań


Po stronie e-biznesu badanie pokazuje przejście od komunikacji do egzekucji. Przeciwdziałanie greenwashingowi deklaruje 42% firm wobec 24% rok wcześniej - to najszybciej rosnący wskaźnik tej edycji, bezpośrednio powiązany z unijną dyrektywą 2024/825. Dark patterns przeciwdziała już 45% podmiotów (+10p.p.), strategiczne kierunki odpowiedzialnego e-commerce wyznaczone są w co drugiej firmie (51%) wobec 34% w 2024 roku, a odsprzedaż produktów używanych oferuje 53% e-firm.

Jednocześnie 35% firm zetknęło się już z karami lub postępowaniami UOKiK (+9p.p.), a swoje rozwiązania do AI Act dostosowuje zaledwie 4% - choć z narzędzi AI korzysta 83%. Znajomość samych pojęć weszła natomiast w fazę plateau: czym jest etyka w e-commerce, wie 58% firm, dokładnie tyle samo co rok temu.

Odpowiedzialność coraz ważniejsza, ale konkurencja nie słabnie


Wyniki raportu wskazują, że odpowiedzialność staje się jednym z kryteriów oceny handlu internetowego, choć nie zastępuje tradycyjnych czynników zakupowych. Cena, promocje, szerokość asortymentu i wygoda nadal mają duże znaczenie.

Polski rynek e-commerce pozostaje najlepiej oceniany pod względem odpowiedzialności społecznej, uzyskując 3,99 punktu w sześciostopniowej skali. Jednak przewaga nad rynkami zagranicznymi maleje. Rynek pozaunijny otrzymał ocenę 3,91, unijny 3,81, a międzykontynentalny 3,82.

Oceny czterech rynków wyrównały się w sposób bez precedensu, a rynek spoza Unii po raz pierwszy wyprzedził unijny. Co istotne, nie jest to efekt pogorszenia oceny polskich sklepów, lecz skokowej poprawy ocen rynków pozaeuropejskich. Polski e-commerce nie stracił wiarygodności ekologicznej - stracił jej wyłączność.

Jeden rynek, dwie populacje


Ważnym wnioskiem tej edycji jest też to, że średnia przestała opisywać polskiego konsumenta. Rozpiętość zachowań między wyodrębnionymi w badaniu segmentami sięga dwudziestokrotności: gotowość do ograniczenia konsumpcji deklaruje 95% najbardziej odpowiedzialnego segmentu i 4% najmniej, a wpływ widocznych działań zrównoważonych na decyzje zakupowe - odpowiednio 94% i 6%.

O prawie do naprawy słyszało mniej niż 1% osób, którym obca jest idea minimalizmu, i 66% tych, którym jest ona bliska. Dla marek oznacza to konieczność wyboru: komunikat uśredniony nie zadziała na nikogo, a komunikat skierowany do konkretnego segmentu zadziała ze znacznym prawdopodobieństwem.

Wspólny mianownik całego rynku jest tylko jeden - gotowość poczekania na ekologiczną dostawę nie spada poniżej 42% w żadnym segmencie, a w czterech przekracza 70%. To najtańsze i najbardziej uniwersalne działanie proekologiczne, jakie e-sprzedawca może dziś wprowadzić: wystarczy dać wybór w koszyku.

Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (0)

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć jednostkę ZUS.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: