Pracownicy z zagranicy w Polsce: Koniec ery taniej siły roboczej i walka o specjalistów

Przeczytaj także: Od eksportera do magnesu talentów. Inżynierowie z Południa Europy szansą dla polskiego przemysłu

Deficyt, który dusi innowacje

Polski rynek pracy od dłuższego czasu odczuwa strukturalny deficyt, ale obecnie problem ten ewoluował. Już nie tylko proste prace fizyczne cierpią na braki kadrowe. Największe luki pojawiają się w branżach technicznych, inżynieryjnych i specjalistycznych, które są kluczowe dla zachowania konkurencyjności polskiego przemysłu.

Prognoza zapotrzebowania – liczba ofert pracy na jednego kandydata (I półrocze 2025, dane Instytutu Badań Edukacyjnych):

• Automatyk: 7,8
• Protetyk słuchu: 3,2
• Mechanik precyzyjny: 2,8
• Monter sieci i urządzeń telekomunikacyjnych: 2,7
• Drukarz fleksograficzny: 2,7
• Mechanik-monter maszyn i urządzeń: 1,7
• Monter stolarki budowlanej: 1,5

Ten gigantyczny, niezaspokojony popyt na wąsko wykwalifikowanych pracowników zderza się obecnie z radykalnym hamowaniem dotychczasowego modelu masowej migracji zarobkowej do Polski.

Złudne statystyki a twarda rzeczywistość urzędowa

Patrząc na ogólne zestawienia, sytuacja wydaje się stabilna. Główny Urząd Statystyczny wskazuje, że pod koniec 2025 r. obcokrajowcy stanowili już 7,1% wszystkich pracujących w Polsce (wobec 6,8% rok wcześniej). Z informacji opublikowanych przez ZUS wynika, że do ubezpieczeń społecznych zgłoszono w tym samym czasie ponad 1,18 mln cudzoziemców, co oznacza wzrost o ok. 4,7% w ujęciu rocznym. Z kolei według Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ważne dokumenty (zezwolenia, oświadczenia, pobyt czasowy) posiadało 1,56 mln osób.

Jest to jednak tylko jedna strona medalu. Druga pokazuje niepokojący trend. Jak podkreślają eksperci, tempo napływu zagranicznych pracowników do Polski wyraźnie i trwale słabnie. Potwierdzają to zrewidowane statystyki, które obnażają przetasowania w profilu migracji. Pod koniec kwietnia „Rzeczpospolita” powołując się na dane z MRiPS, ujawniła, że w 2025 r. liczba zezwoleń na pracę przyznanych cudzoziemcom spadła aż o 22%, zatrzymując się na poziomie zaledwie 251,5 tys. To najsłabszy wynik od siedmiu lat.

Lata 2025 i 2026 to, zdaniem ekspertów, okres rygorystycznego „uszczelniania” dostępu cudzoziemców do polskiego rynku pracy, uczelni i systemu wizowego. Zaostrzenie przepisów ustawy o cudzoziemcach wydłużyło procedury i narzuciło nowe obowiązki raportowe. W efekcie Polska w oczach migrantów przestała być rynkiem łatwym. Dla pracodawców oznacza to jedno – rekrutacja nowych kadr z zagranicy stała się procesem drogim, długotrwałym i obarczonym dużym ryzykiem prawnym.

Zmiana profilu: poszukiwany wykwalifikowany pracownik

Mimo biurokratycznych barier, polska gospodarka ma szansę wejść w nowy etap migracji zarobkowej. Świadczą o tym dane Eurostatu – w 2024 roku Polska wydała 5,9 tys. Niebieskich Kart UE dla wysoko wykwalifikowanych pracowników spoza Unii, ustępując w całej wspólnocie jedynie Niemcom. Zaczęliśmy być widoczni na mapie jako atrakcyjny kierunek dla ekspertów.

Polscy pracodawcy coraz częściej poszukują za granicą specjalistów w zawodach, w których od lat trudno znaleźć wystarczającą liczbę kandydatów na krajowym rynku. Dotyczy to przede wszystkim osób posiadających konkretne kwalifikacje techniczne: operatorów CNC, spawaczy z wymaganymi certyfikatami, elektryków, automatyków, mechatroników, mechaników utrzymania ruchu czy inżynierów produkcji. Największe zapotrzebowanie płynie z sektora produkcyjnego, automotive, logistyki oraz obszarów związanych z automatyzacją i transformacją energetyczną – mówi Agnieszka Kukier, ekspertka ds. rekrutacji w Smart Solutions HR.

Zmieniły się również kompetencje samych aplikujących. Do pracy w Polsce zgłaszają się dziś cudzoziemcy z kilkuletnim doświadczeniem i wyższym wykształceniem technicznym. Co istotne, obok znajomości języka polskiego, która jest konieczna przy współpracy z lokalnymi zespołami, coraz powszechniejsza staje się biegła znajomość języka angielskiego.

Jak nie przegrać walki z Zachodem? Pakiet zamiast pensji

Polski rynek stoi przed krytycznym pytaniem: czy potrafimy zatrzymać specjalistów na stałe? Dla wielu z nich nasz kraj to nadal tylko etap przejściowy przed migracją do Niemiec, Francji czy Holandii. W tej walce rodzime przedsiębiorstwa mają utrudnione zadanie – nie są w stanie skutecznie konkurować wyłącznie poziomem wynagrodzeń.

Według ekspertów kluczem do sukcesu nie jest licytacja na stawki godzinowe, lecz zaoferowanie stabilności życiowej. Wysoko wykwalifikowany cudzoziemiec zostanie w Polsce na dłużej tylko wtedy, gdy otrzyma kompletny pakiet warunków zatrudnienia. Obejmuje on nie tylko stabilną umowę, ale też sprawne przeprowadzenie formalności legalizacyjnych, profesjonalne wsparcie w relokacji (w tym możliwość sprowadzenia rodziny), dostęp do szkoleń oraz gwarancję ogólnego bezpieczeństwa.

Procedury, które sprawdzały się przy rekrutacji dużych grup pracowników magazynowych, przy specjalistach zawodzą. Fachowiec wymaga indywidualnego podejścia. Jeśli wykwalifikowany inżynier z zagranicy trafia u nas na stanowisko poniżej swoich kompetencji i nie widzi przed sobą ścieżki awansu, ryzyko jego odejścia na Zachód rośnie drastycznie – podkreśla Agnieszka Kukier.

Podejście do zagranicznego talentu stanowi dziś wyraźną linię podziału w polskim biznesie. Duże przedsiębiorstwa i międzynarodowe korporacje traktują specjalistów z zagranicy jako długoterminową inwestycję, oferując im awanse i szkolenia. Z kolei mniejsze firmy nadal często operują w modelu reaktywnym, skupiając się wyłącznie na szybkim łataniu bieżących wakatów bez dbałości o rozwój pracownika.

Aby wygrać europejską rywalizację o talenty, polscy pracodawcy muszą zacząć budować swoją przewagę na elastyczności, promowaniu samodzielności pracowników oraz dostępie do nowoczesnych technologii w zakładach pracy. Złota era taniej siły roboczej właśnie się skończyła – nadszedł czas twardej walki o jakość.


Informacja przygotowana na podstawie danych ZUS, GUS, MRiPS oraz raportu IBE (I poł. 2025 r.).