Hejt, przemoc i AI: czy młodzież rozumie internet?

Przeczytaj także: Kompetencje cyfrowe dzieci mniejsze, niż się wydaje?

Raport EU Kids Online 2026 przedstawia wyniki trzeciej edycji badań prowadzonych w ramach międzynarodowej sieci badawczej EU Kids Online. Polska część objęła reprezentatywną próbę 1 502 uczniów i uczennic w wieku 10-16 lat i była prowadzona pod kierownictwem dr. hab. Jacka Pyżalskiego prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, dr. hab. Piotra Plichty z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz dr. hab. Łukasza Tomczyka z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Raport EU Kids Online 2026 ukazuje szeroki obraz cyfrowych aktywności młodych - zarówno szanse, jak i ryzyka związane z korzystaniem z technologii. Dzięki takiemu podejściu można dostrzec, jak złożona jest rzeczywistość młodych oraz co tak naprawdę dzieje się po drugiej stronie ich ekranów - mówi Anna Kowalik-Mizgalska, prezeska Fundacji Orange.

AI w edukacji

Już 8 na 10 badanych uczniów korzysta z generatywnej AI. Głównie do celów edukacyjnych: pisania tekstów (22,6 %) lub streszczania treści (26,2%). Zdecydowanie rzadziej do tworzenia np. deepfejków (4,2%).

Co ważne, aż 65% polskiej młodzieży nie wie, jaki wpływ AI będzie miała na ich przyszłe życie. To więcej niż w innych krajach Europy. Dziewczęta częściej niż chłopcy deklarują, że rozmawiają z AI o swoich obawach i radzą się (19,5% vs. 12,1%), co może sugerować większą skłonność do traktowania jej jako narzędzia quasi-relacyjnego i regulującego emocje.

„Cyfrowi tubylcy” to mit

95% badanych łączy się z internetem przez smartfon. 1/3 używa komputera raz w miesiącu lub rzadziej. Co ciekawe, chociaż znaczna część badanych czuje się pewnie co do swoich umiejętności cyfrowych, przeczą temu wyniki testów wiedzy, wskazując niski poziom rozumienia mechanizmów internetu.

Na przykład, 32,3% badanych uważa, że pierwszy wynik wyszukiwania w sieci zawsze jest najlepszym źródłem informacji, a 51% nie jest co do tego pewna. Dodatkowo 43% twierdzi, że każdy otrzymuje te same informacje, kiedy wyszukuje coś w internecie Co ósmy badany nie odpowiedział poprawnie na żadne pytanie z testu wiedzy, co pokazuje, że częste korzystanie z sieci nie prowadzi automatycznie do nabycia „naturalnych” umiejętności cyfrowych.

Trudne doświadczenia i wymowne milczenie

74,4% badanych deklaruje, że doświadczyło w internecie czegoś, co wywołało u nich negatywne emocje. Po takim zdarzeniu 38,5% rozmawia na ten temat z rówieśnikami, 30,9% z rodzicami, ale 18,2% - z nikim. Z nauczycielem rozmawia 3,3%. Mowę nienawiści widziało w sieci aż 62,4% badanych, a dla 30% to doświadczenie częste (co najmniej raz w miesiącu).

Prócz tego, na ekranach młodzież widzi także przemoc, pornografię, challenge czy teorie spiskowe. Blisko 9 na 10 badanych, twierdzi, że niebezpieczne treści widzi na swoim ekranie, mimo, że ich nie poszukuje. Przemocy online doświadczyło 15,4% badanych. W 49,9% sprawcy to znajomi ze szkoły. Anonimowi - to mniejszość.

Najważniejszy pozostaje kontakt „twarzą w twarz”

Niespełna 23,1% badanych deklaruje, że w internecie łatwiej im być sobą niż w kontaktach „twarzą w twarz”, a 17,2% – że w sieci czuli się „mocni”. Szczególnie niska (9,2%) była natomiast deklaracja ujawniania w internecie spraw osobistych, o których nie mówi się „twarzą w twarz”. To sugeruje, że – wbrew potocznym wyobrażeniom – internet nie jest dla większości badanych podstawową przestrzenią intymnych zwierzeń.

Internet jest dla nastolatków przestrzenią relacji, uczenia się i budowania tożsamości. Problemem nie jest samo korzystanie z niego, lecz wciąż spora luka w edukacji młodych i zrozumienie, jak działa środowisko cyfrowe - podsumowuje dr hab. Jacek Pyżalski, prof. UAM, koordynator polskiej edycji badania EU Kids Online 2026.

O raporcie
Raport można pobrać na stronie Fundacji Orange www.fundacja.orange.pl/raport Porusza on tematy związane m.in. z samooceną umiejętności cyfrowych i wiedzą o świecie online, informacje czy i gdzie młode osoby szukają wsparcia oraz w jaki sposób z internetu korzystają dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.