Rolnictwo ekologiczne w Polsce: wyzwania i szanse dla rozwoju sektora BIO

Przeczytaj także: Euroliść. Co oznacza i jak go otrzymać?

Dzisiejszy system produkcji i dystrybucji żywności mierzy się z wieloma wyzwaniami środowiskowymi i społecznymi. Zmiana klimatu, utrata bioróżnorodności czy rosnąca presja na zasoby naturalne powodują, że coraz ważniejszy (i potrzebny) jest bardziej zrównoważony sposób produkcji żywności. Odpowiadająca na to wyzwanie unijna strategia „Od pola do stołu” zakłada, że do 2030 roku co najmniej 25% gruntów rolnych powinno być objętych produkcją ekologiczną.

Polska z udziałem na poziomie około 3,5% powierzchni użytków rolnych pozostaje nieco w tyle za średnią unijną, jednak krajowy sektor produkcji ekologicznej obejmuje dziś blisko 24 tys. rolników, przetwórców, importerów, producentów pasz i innych podmiotów działających w systemie rolnictwa ekologicznego. Dla porównania – w momencie wejścia Polski do Unii Europejskiej funkcjonowało w kraju nieco ponad 3,7 tys. gospodarstw ekologicznych.

Rolnictwo ekologiczne rozwija się wtedy, gdy rozwija się cały rynek – od producentów i przetwórców po handel i świadomych konsumentów. Naszym zadaniem jako Izby jest łączenie tych środowisk i wspieranie rozwoju rynku żywności ekologicznej w Polsce, m.in. poprzez zwiększanie rozpoznawalności unijnego logo produkcji ekologicznej. Im lepiej konsumenci rozumieją, czym jest certyfikowana żywność ekologiczna, tym łatwiej rozwija się cały sektor.

Cieszy mnie, że zarówno decydenci, jak i konsumenci coraz częściej dostrzegają jego znaczenie także w kontekście ochrony środowiska i klimatu. – mówi Krystyna Radkowska, prezes Polskiej Izby Żywności Ekologicznej, organizatora kampanii „Przestaw się na eko – szukaj Euroliścia 2”.

Rozwój rolnictwa ekologicznego napotyka szereg ograniczeń rynkowych i organizacyjnych. Stabilności zagrażają rosnące koszty produkcji związane z cenami energii i nawozów, zmiany klimatyczne wpływające na warunki prowadzenia produkcji rolnej oraz niepewność na rynku międzynarodowym.

Na tempo rozwoju wpływa także struktura polskiego rolnictwa: dominacja małych gospodarstw rodzinnych, stosunkowo słabo rozwinięty rynek przetwórstwa ekologicznego oraz ograniczona współpraca pomiędzy uczestnikami łańcucha dostaw.

Charakterystyczną cechą polskiego rynku żywności jest także duża popularność sprzedaży bezpośredniej i lokalnych targów. Wielu konsumentów kupuje produkty prosto od rolników albo na bazarach, traktując je jako żywność świeżą i wysokiej jakości. Z jednej strony pokazuje to rosnące zainteresowanie pochodzeniem żywności, a z drugiej strony oznacza, że rozwój rynku certyfikowanej żywności ekologicznej odbywa się w Polsce w specyficznym kontekście, w którym ważne jest także zaufanie do lokalnych producentów.

Rola polityki publicznej

Z analiz wynika, że ważną rolę w dalszym rozwoju rolnictwa ekologicznego mogą odegrać konkretne rozwiązania publiczne. Chodzi m.in. o wsparcie finansowe dla rolników w okresie przestawiania gospodarstw na produkcję ekologiczną, rozwój doradztwa rolniczego, np. w zakresie certyfikacji czy organizacji produkcji oraz lepsze warunki dla przetwórstwa ekologicznego, które pozwoliłyby bardziej efektywnie wykorzystywać surowce z gospodarstw ekologicznych.

Wśród rekomendowanych działań pojawiają się także uproszczenie procedur administracyjnych i kontroli, większe wsparcie dla lokalnych rynków żywności oraz włączanie produktów ekologicznych do zamówień publicznych, np. w szkołach czy stołówkach publicznych.

Badania wskazują również na potrzebę lepszej współpracy między rolnikami, przetwórcami i handlem, tak aby produkty ekologiczne łatwiej trafiały na rynek i do konsumentów.

Europie potrzebne eko-przyspieszenie

Dane europejskie pokazują, że rynek żywności ekologicznej nadal się rozwija. Z raportu FiBL i IFOAM „The World of Organic Agriculture 2025” wynika, że udział gruntów ekologicznych w Europie wynosi obecnie około 10,9% względem zakładanych w strategii „Od pola do stołu” 25% powierzchni użytków rolnych do 2030 r.

Pod względem powierzchni upraw ekologicznych Hiszpania wyprzedziła Francję, dotychczasowego lidera, i odpowiada za około 15,4% europejskiego areału ekologicznego. Numerem jeden pod względem udziału produktów ekologicznych w rynku żywności pozostaje Dania, gdzie stanowią one 11,8% sprzedaży żywności.

W Europie działa obecnie prawie 495 tys. producentów ekologicznych, a największą liczbę gospodarstw ekologicznych (85 tys.) mają Włochy. Na tym tle Polska pozostaje w drugiej dziesiątce europejskiej stawki, jednak rosnąca świadomość konsumentów oraz działania wspierające producentów przewidziane w „Krajowym Planie Działań dla Żywności i Rolnictwa Ekologicznego do 2030 roku”, wskazują na potencjał dalszego rozwoju tego sektora w najbliższych latach.



Źródła:
Badanie zrealizowane na zlecenie Polskiej Izby Żywności Ekologicznej w ramach kampanii „Przestaw się na eko – szukaj Euroliścia 2”, przeprowadzone przez Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Gospodarczych Delta Partner w lipcu 2025 roku techniką CAWI na reprezentatywnej próbie Polaków (1 074) między 18. a 64. rokiem życia. Celem badania było poznanie stosunku respondentów do produktów ekologicznych.
Sustainability Transition in the Polish Agri-Food Sector—Why Does Organic Food Production Develop So Slowly?, Justyna Kufel-Gajda, Institute of Rural and Agricultural Development, Polish Academy of Sciences, Sustainability 2026, 18(1), 211; https://doi.org/10.3390/su18010211
https://www.fibl.org/fileadmin/documents/shop/1797-organic-world-2025.pdf
https://sejm.gov.pl/INT10.nsf/klucz/ATTDM7HDP/$FILE/i12253-o1_2.pdf