Ojcowie na urlopie rodzicielskim, a matki z tymi samymi problemami co niegdyś

Przeczytaj także: Urlop rodzicielski i ojcowski po nowemu. Jakie jeszcze zmiany dla rodziców od 26 kwietnia?

Wprowadzenie dyrektywy work-life balance uruchomiło realną zmianę społeczną. Liczba ojców korzystających z urlopów rodzicielskich wzrosła z kilku do kilkunastu procent, a w 2025 roku osiągnęła poziom blisko 24%. To postęp, ale jednocześnie sygnał, że potencjał tego rozwiązania wciąż nie jest w pełni wykorzystywany. Szczególnie że równolegle spada liczba mężczyzn korzystających z urlopu ojcowskiego, mimo jego pełnej odpłatności.

Dane pokazują, że konsekwencje opieki nad dziećmi nadal w największym stopniu obciążają kobiety. Wśród osób bez dzieci aktywność zawodowa kobiet i mężczyzn jest zbliżona i wynosi odpowiednio 86% i 88%, ale przy dzieciach do 6. roku życia spada do 77% w przypadku kobiet, podczas gdy u mężczyzn rośnie do 96%. Różnice widać także w finansach. Z danych ZUS wynika, że przeciętna emerytura kobiet wynosi ok. 3208 zł, podczas gdy mężczyzn ponad 4674 zł, co oznacza lukę przekraczającą 1400 zł miesięcznie.

Zmiana zaczynają się nie tylko od decyzji ojców ale też odwagi organizacji

Choć większość Polaków deklaruje poparcie dla partnerskiego modelu rodziny, w którym oboje rodzice dzielą się obowiązkami, praktyka często wygląda inaczej. W badaniu CBOS 58% respondentów wskazywało taki model jako preferowany, jednak dane dotyczące rynku pracy i opieki nad dziećmi pokazują, że to nadal kobiety w większym stopniu przejmują odpowiedzialność za życie rodzinne. Zmiana coraz częściej zaczyna się od decyzji ojców, którzy chcą być realnie obecni w życiu swoich dzieci.

Decyzja o urlopie rodzicielskim to dziś coś więcej niż kwestia prywatna. To też sygnał dla pracodawcy i zespołu, jak rozumiemy rolę pracy w naszym życiu. Coraz więcej kandydatów mówi wprost, że nie chce wybierać między karierą a rodziną – mówi Łukasz Dominiak, rekruter w Devire, który po godzinach jest też twórcą profilu o rodzicielstwie „Who’s Your Daddy” oraz ambasadorem fundacji Share The Care.

Z jego perspektywy widać, że zmienia się sposób myślenia o pracy i zaangażowaniu.

Jeśli ojciec przebywa sam z dzieckiem i korzysta z urlopu, to bardzo zmienia się też jego perspektywa. To nie jest „przerwa w pracy”, tylko realne doświadczenie, które buduje relacje i uczy odpowiedzialności, oraz zmienia też myślenie o tym jak wyglądają obowiązki w domu związane z zajmowaniem się dzieckiem gdzie de facto jest to praca, jak każda inna.

Widzę, że pracodawcy zaczynają to rozumieć, ale oprócz napisów na ścianach i wzniosłych haseł, musi za tym iść realny przykład, zwłaszcza od kadry managerskiej – dodaje.

Wtedy, rzeczywiście ośmieli to innych, bo będą widzieli, że to po prostu normalne i nikt nie będzie na nich krzywo patrzył w pracy.

Jednocześnie, jak podkreśla, bez zmiany po stronie organizacji ten trend nie przyspieszy.

Jeśli firmy naprawdę chcą przyciągać i utrzymywać talenty, muszą stworzyć środowisko, w którym korzystanie z urlopów rodzicielskich przez ojców jest normalne, a nie traktowane jako wyjątek czy ryzyko – podsumowuje Łukasz Dominiak z Devire.

Islandia daje przykład

Doświadczenia krajów skandynawskich pokazują, że kluczowe znaczenie ma nie tylko samo wprowadzenie urlopów rodzicielskich, ale także ich konstrukcja, w tym zasada, że część urlopu jest zarezerwowana wyłącznie dla ojca i przepada, jeśli nie zostanie przez niego wykorzystana.

W Islandii z urlopów rodzicielskich korzysta już około 80–90% mężczyzn, a podobne wskaźniki obserwowane są w Norwegii i Szwecji, gdzie udział ojców w urlopach przekracza 70%.

Efekt tych rozwiązań odbija się też na rynku pracy. W krajach nordyckich wskaźnik aktywności zawodowej kobiet należy do najwyższych w Europie i przekracza 75%, podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej wynosi ok. 70%. Jednocześnie luka zatrudnienia między kobietami a mężczyznami jest tam jedną z najniższych.

Polska jest na początku tej drogi, ale zmiany już widać. Wzrost udziału ojców w urlopach rodzicielskich to sygnał, że zmiana kulturowa już się zaczęła, jednak ważne są działania aktywizujące i edukacyjne zarówno ze strony państwa, jak i pracodawców. Coraz więcej ojców chce być obecnych w życiu swoich dzieci, a coraz więcej firm zaczyna rozumieć, że wspieranie tej decyzji nie jest kosztem, lecz inwestycją w stabilność zespołów.