Kompetencje cyfrowe dzieci mniejsze, niż się wydaje?

Przeczytaj także: Rodzice ograniczają czas w internecie, ale czy wiedzą, co robią ich dzieci?

Wiedza i deklaracje

Chociaż znaczna część badanych deklaruje wysoką pewność w zakresie swoich kompetencji cyfrowych, przeczą temu wyniki testów wiedzy. Młodzi ludzie rozumieją mechanizmy funkcjonowania internetu na niskim poziomie np. 32,3% badanych uważa, że pierwszy wynik wyszukiwania w internecie zawsze jest najlepszym źródłem informacji, 51% nie jest w tym temacie pewna. Jak mówi prof. Jacek Pyżalski

Wyniki potwierdzają, że samo dorastanie w środowisku cyfrowym nie prowadzi automatycznie do nabycia kompetencji dotyczących rozumienia procesów informacyjnych, a powszechne przekonanie o „naturalnych” umiejętnościach cyfrowych młodego pokolenia nie znajduje potwierdzenia w badaniach.

Młodzież deklaruje, że internetu używa głównie do komunikacji oraz aktywności rozrywkowych. Najczęściej są to rozmowy z przyjaciółmi (49,1%) i słuchanie muzyki (41,5%). Kolejna popularna aktywność to oglądanie filmów w mediach społecznościowych (29,9%) oraz oglądanie seriali i filmów na platformach streamingowych lub YouTube (21,2%).

Znacznie mniejszy odsetek wskazuje, że do sieci zagląda, by się uczyć, tworzyć własne treści, poszukiwać informacji o zdrowiu, czy do aktywności obywatelskiej, co wskazuje raczej na bierną konsumpcję treści niż jej kreowanie oraz świadome selekcjonowanie.

Sztuczna inteligencją okiem młodych

Z narzędzi sztucznej inteligencji (AI) korzysta 8 na 10 badanych uczniów i uczennic. Zasadniczo AI pełni dla nich rolę narzędzia doraźnego, wykorzystywanego do pojedynczych, wybranych aktywności takich jak: pisanie i streszczanie tekstów szkolnych, radzenie się, co oglądać, słuchać lub kupić. Zdecydowanie rzadziej do tworzenia obrazów.

Większość respondentów (65%) deklarowała, że nie wie lub nie ma opinii, jak sztuczna inteligencja wpłynie na ich przyszłe życie. Wysoki odsetek takich odpowiedzi w opinii badaczy sugeruje, że sztuczna inteligencja postrzegana jest raczej jako technologia słabo rozpoznana i niewystarczająco „oswojona” przez młodych ludzi.

Pełen obraz młodych w internecie

Pełny raport z badań EU Kids Online 2026 zostanie opublikowany na początku kwietnia. Znajdzie się w nim m.in. samoocena kompetencji cyfrowych i wiedza o świecie online, informacje czy i gdzie młode osoby szukają wsparcia, co różni chłopców i dziewczynki w korzystaniu ze sztucznej inteligencji oraz w jaki sposób z internetu korzystają dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Jak mówi Anna Kowali-Mizgalska, prezeska Fundacji Orange

Raport daje nam możliwość przyjrzenia się młodym w internecie w sposób niezwykle szeroki i wnikliwy, a to, co charakterystyczne dla tej inicjatywy to fakt, że badacze wskazują zarówno na szanse, jak i ryzyka związane z wykorzystaniem technologii cyfrowych przez młodych ludzi. Dzięki temu nie zawężamy pola widzenia jedynie do deficytów i możemy wspierać i rozwijać to, co młodym służy – podsumowuje.

Raport EU Kids Online 2026 to trzecia edycja badań prowadzonych w ramach międzynarodowej sieci badawczej, powstałej 2006 roku. Na poziomie europejskim obejmuje wyniki prawie 28 000 młodych ludzi z 17 krajów.

Polska edycja objęła reprezentatywną próbę 1 502 uczniów i uczennic w wieku 10-16 lat. Badanie zostało przeprowadzone pod kierownictwem dr hab. Jacka Pyżalskiego prof. Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, dr hab. Piotra Plichtę z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz dr hab. Łukasza Tomczyka z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pełny raport ukaże się w kwietniu.

O badaniu EU Kids Online
Badanie zostało przeprowadzone w całości w ramach sieci EU Kids Online (EUKO) – międzynarodowej sieci badawczej zajmującej się analizą szans, zagrożeń oraz bezpieczeństwa dzieci w środowisku online w Europie.