eGospodarka.pl

eGospodarka.plWiadomościKomunikaty firm › Stwierdzenie nabycia spadku - czym jest, co daje i jak można je uzyskać?

Stwierdzenie nabycia spadku - czym jest, co daje i jak można je uzyskać?

2022-01-13 22:32

Stwierdzenie nabycia spadku - czym jest, co daje i jak można je uzyskać?

Stwierdzenie nabycia spadku - czym jest, co daje i jak można je uzyskać? © envato elements

Komunikat PR

Po śmierci bliskiej osoby przychodzi czas na uporządkowanie zarówno jej rzeczy osobistych, jak i spraw majątkowych. By móc swobodnie i zgodnie z literą prawa zarządzać majątkiem zmarłego, przeprowadza się postępowanie spadkowe. Czym jest stwierdzenie nabycia spadku, kto może się o nie ubiegać i jak wygląda związana z tym procedura?

Czym jest stwierdzenie nabycia spadku?


Stwierdzenie nabycia spadku to urzędowe potwierdzenie, że spadkobierca jest osobą uprawnioną do rozporządzania składnikami majątkowymi pozostałymi po osobie zmarłej. Zgodnie z polskim prawem, spadkobierca nabywa spadek w chwili jego otwarcia, czyli w dniu śmierci spadkodawcy. Do dziedziczenia nie jest więc niezbędne uzyskanie postanowienia w przedmiocie nabycia spadku – następuje ono niezależnie od tego, czy powstały w tej sprawie jakiekolwiek dokumenty.

Czy stwierdzenie nabycia spadku jest obowiązkowe?


Przeprowadzenie postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku nie jest obowiązkowe, ale może okazać się przydatne w wielu sytuacjach. Po śmierci spadkodawcy dochodzi do przejścia praw i obowiązków majątkowych na inne osoby, jednak to, kto i w jakim zakresie je otrzyma, nie zawsze jest oczywiste. Dotyczy to na przykład przypadków, w których na mocy testamentu do spadku została powołana osoba niepowiązana ze zmarłym więzami krwi czy powinowactwa. Stwierdzenie nabycia spadku leży zatem w interesie samego spadkobiercy. Po uzyskaniu postanowienia może on legitymować się przed osobami trzecimi odpowiednimi dokumentami, które potwierdzają jego następstwo prawne po spadkodawcy.

Stworzone instrumenty prawne pozwalają na określenie, kto, w jakiej części i na jakiej podstawie jest uprawniony do zarządzania poszczególnymi składnikami majątku osoby zmarłej. Stwierdzenie nabycia spadku może okazać się przydatne między innymi w przypadku chęci:
  • wypłaty środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym osoby zmarłej,
  • sprzedaży nieruchomości należącej do spadkodawcy,
  • przerejestrowania na siebie samochodu należącego do spadku,
  • odebrania wierzytelności wchodzącego w skład spadku od dłużnika spadkodawcy.

Urzędowy dowód poświadczający posiadanie uprawnień do zarządzania majątkiem spadkodawcy można też wykorzystać przed spółdzielnią mieszkaniową, otwartym funduszem emerytalnym, sądem, właściwą gminą czy innymi instytucjami.

Kto może złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?


Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć każdy, kto ma w tym interes – nie tylko prawny, ale także osobisty czy majątkowy. Krąg osób uprawnionych do wszczęcia postępowania jest określony dość szeroko. Mogą to być:
  • spadkobiercy,
  • zapisobiercy (z zapisów zwykłych lub windykacyjnych),
  • wierzyciele spadkodawcy,
  • wierzyciele spadkobiercy,
  • uprawnieni do zachowku,
  • wykonawca testamentu,
  • osoby, które nie roszczą sobie praw do spadku, ale chcą wykazać fakt, że nie są spadkobiercami, a tym samym nie ponoszą odpowiedzialności za długi spadkowe.

Zgodnie z polskimi przepisami, stwierdzenie nabycia spadku może nastąpić w trybie:
  • postępowania sądowego – spadkobierca otrzymuje sądowe postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku;
  • postępowania przed notariuszem – spadkobierca uzyskuje notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku – jak i gdzie złożyć wniosek?


Wydanie przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku następuje na podstawie postępowania w trybie nieprocesowym, określonego w art. 669-679 Kodeksu postępowania cywilnego. Jak wskazano w art. 669, uczestnikami postępowania mogą być osoby, które mają szansę zostać spadkobiercami ustawowymi i testamentowymi.

By rozpocząć postępowanie, należy złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Można to zrobić w dowolnym momencie – zarówno bezpośrednio po śmierci spadkodawcy, jak i kilka lat po niej, ale z pewnym wyjątkiem. Jeżeli od chwili otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy, nie upłynęło jeszcze 6 miesięcy, sąd może wydać orzeczenie pod warunkiem złożenia oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przez wszystkich znanych spadkobierców. Oświadczenie takie może zostać złożone przed sądem lub notariuszem.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku musi spełniać określone warunki formalne. Powinien on zawierać:
  • oznaczenie sądu, do którego jest skierowany wniosek (sądem właściwym jest zasadniczo sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy);
  • dane wnioskodawcy (imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, PESEL);
  • dane wszystkich spadkobierców (imiona, nazwiska, miejsca zamieszkania);
  • wskazanie żądania – w tym przypadku stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym przez określone osoby, w określonym zakresie, na podstawie ustawy lub testamentu;
  • uzasadnienie wniosku wraz z dowodem śmierci spadkodawcy i faktu pokrewieństwa – oryginalny, skrócony lub zupełny odpis aktu zgonu oraz skrócone lub zupełne odpisy aktów urodzenia spadkobierców;
  • odpisy wniosku i załączników dla każdego z uczestników postępowania;
  • podpis wnioskodawcy, jego pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku podlega stałej opłacie w wysokości 100 zł – jeżeli sprawa dotyczy jednego spadkodawcy. Jeśli sprawa dotyczy dwóch spadkodawców – na przykład rodziców – pobierana jest podwójna opłata. Przy składaniu wniosku należy również uiścić opłatę za wpis do rejestru spadkowego w wysokości 5 zł.

Jak wygląda sądowe stwierdzenie nabycia spadku?


Postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia nabycia spadku rozpoczyna się od analizy przez sąd wniosku pod kątem formalnym. W razie stwierdzenia uchybień sąd wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych w określonym terminie pod rygorem jego zwrotu. W przypadku zwrotu wniosku nie wywołuje on żadnych skutków prawnych i należy złożyć go od nowa.

Jeśli wniosek jest wypełniony poprawnie lub wnioskodawca uzupełni braki formalne w wyznaczonym przez sąd terminie, wyznaczany jest termin rozprawy. Oprócz wnioskodawcy muszą się na nią stawić wszyscy spadkobiercy celem złożenia zapewnienia spadkowego. Polega ono na wskazaniu, czy znani im są inni spadkobiercy oraz czy spadkodawca nie zostawił testamentu.

W ramach postępowania sąd bada, kto jest spadkobiercą oraz czy spadkodawca pozostawił testament – jeżeli tak, zostanie on otwarty i ogłoszony. Sąd weryfikuje też krąg spadkobierców – może w tym celu zwrócić się do różnych instytucji, co ma pozwolić na ustalenie podmiotów spokrewnionych ze spadkodawcą.

Postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia nabycia spadku może, ale nie musi zakończyć się na jednej rozprawie. Jeśli spadkobiercy nie złożą zapewnienia spadkowego lub sąd uzna, że zapewnienie lub inne dowody są niewystarczające, postanowienie może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie. Zamieszcza się je w piśmie poczytnym na całym obszarze kraju i podaje publicznie do wiadomości w ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy. W wydanym postanowieniu sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którzy mają prawo do spadku wraz ze wskazaniem wysokości udziałów.

Stwierdzenie nabycia spadku u notariusza


Polskie prawo przewiduje możliwość uzyskania notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. O jego wydanie mogą wystąpić osoby, które mogą zostać spadkobiercami ustawowymi lub testamentowymi oraz osoby, na rzecz których spadkodawca uczynił zapis windykacyjny. W odróżnieniu od postępowania sądowego, akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego może zostać sporządzony przez notariusza w dowolnym mieście, niezależnie od miejsca ostatniego stałego pobytu spadkodawcy.

Akt notarialny może zostać sporządzony w przypadku, w którym spadkobiercy złożą zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia przez notariusza. Musi to zostać poprzedzone spisaniem protokołu dziedziczenia, w którym muszą uczestniczyć wszystkie osoby, mogące zostać spadkobiercami ustawowymi i testamentowymi oraz osoby, na rzecz których spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne.

Co bardzo istotne, notariusz nie może podejmować czynności, mających na celu ustalenie kręgu spadkobierców. Akt poświadczenia dziedziczenia jest sporządzany na podstawie oświadczeń o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi. Oświadczenie dotyczy także znanych testamentów spadkodawcy lub ich braku. Należy w tym miejscu również podkreślić, że składanie fałszywych zeznań podczas oświadczenia grozi odpowiedzialność karna.

Obowiązkiem notariusza jest natomiast dokonanie wpisu aktu poświadczenia dziedziczenia do rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia. Powinno to nastąpić niezwłocznie po sporządzeniu aktu, a sam wpis musi zostać opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym. Od tego, czy akt poświadczenia dziedziczenia zostanie zarejestrowany, zależy, czy jego uzyskanie będzie miało skutki prawne.

Stwierdzenie nabycia spadku jest urzędowym dowodem na to, że spadkobierca ma uprawnienia do zarządzania majątkiem spadkodawcy. Niekiedy nie jest jednak jasne, kto i w jakim zakresie je otrzymuje. Jeśli dochodząc swoich praw na drodze postępowania sądowego lub przed notariuszem napotkamy na tego typu problemy, w takiej sytuacji warto skorzystać z pomocy adwokata specjalizującego się w sprawach spadkowych.

oprac. : Komunikat PR

Skomentuj artykuł Opcja dostępna dla zalogowanych użytkowników - ZALOGUJ SIĘ / ZAREJESTRUJ SIĘ

Komentarze (0)

DODAJ SWÓJ KOMENTARZ

Eksperci egospodarka.pl

1 1 1

Wpisz nazwę miasta, dla którego chcesz znaleźć jednostkę ZUS.

Wzory dokumentów

Bezpłatne wzory dokumentów i formularzy.
Wyszukaj i pobierz za darmo: