Poziom występowania przestępczości gospodarczej w Polsce jest zbliżony do trendów światowych – na naszym rynku 30% ankietowanych przedsiębiorstw ucierpiało w wyniku przestępczości gospodarczej, a dodatkowo 10% ankietowanych nie było w stanie stwierdzić z całkowitą pewnością, czy nadużycia wystąpiły w ich firmach.

Co istotne, prawie połowa polskich przedsiębiorstw, które padły ofiarą przestępstw gospodarczych zanotowało ponad 10 przypadków oszustwa w ciągu ostatnich 12 miesięcy. W porównaniu do 5 średnio wskazywanych przez polskie przedsiębiorstwa w 2007 r., można zaobserwować znaczący wzrost przestępczości szczególnie, że liczba wskazana dwa lata temu obejmowała aż 24 miesiące poprzedzające przeprowadzenie badania.

„Załamanie gospodarcze oznacza z reguły wzrost przestępczości gospodarczej, gdyż na poziomie przedsiębiorstwa często przekłada się to na wzrost presji na osiąganie wyników finansowych oraz redukcje personelu, a to z kolei może prowadzić do osłabienia kontroli. Z drugiej jednak strony pamiętajmy, że przebieg kryzysu jest na naszym rynku stosunkowo łagodny, a firmy szybko przystąpiły do uszczelniania mechanizmów kontroli finansowej. Do tego należy dodać jeszcze jeden czynnik – rosnącą świadomość problematyki przestępczości gospodarczej w Polsce, a co za tym idzie wprowadzanie nowych mechanizmów kontrolnych, które mają wpływ na zwiększenie wykrywalności” – podkreśla Marcin Kossowski, wicedyrektor w zespole ds. śledztw i ekspertyz gospodarczych.

Z badania wynika, że najczęstszym przestępstwem na naszym rynku w ciągu ostatnich 12 miesięcy było sprzeniewierzenie aktywów, które dotknęło 53% przedsiębiorstw borykających się z przestępczością gospodarczą. Na drugim miejscu znalazło się przekupstwo i korupcja, zgłoszone przez 42% przedsiębiorstw dotkniętych przestępczością. Warto zwrócić uwagę, iż częstotliwość występowania korupcji w Polsce i Europie Środkowo – Wschodniej (ok. 44% przedsiębiorstw) jest zdecydowanie wyższa niż przeciętnie na świecie, gdzie plasuje się na poziomie 27%. Co ciekawe, w przypadku korupcji, percepcja społeczna dotycząca tego zjawiska odbiega od realnych wskaźników występowania, które są znacząco niższe. Dla pozostałych przestępstw różnica pomiędzy percepcją a występowaniem kształtuje się w odwrotnych proporcjach, co pokazuje, że ryzyko wystąpienia pozostałych nieprawidłowości jest często niedoceniane.

W raporcie czytamy, iż na uwagę zasługuje także naruszenie prawa własności intelektualnej, które w Polsce jest znacznie bardziej rozpowszechnione niż na całym świecie, w tym w regionie Europy Środkowo - Wschodniej (odpowiednio 26% oraz 16% i 15%). Zdaniem PricewaterhouseCoopers ma to związek z zaostrzeniem konkurencji rynkowej, szczególnie że w ostatnich 12 miesiącach aż 21% firm padło ofiarą szpiegostwa gospodarczego. Z kolei, zarówno w naszym regionie, jak i w skali globalnej, znacznie częściej przedsiębiorstwa miały do czynienia z oszustwami finansowo-księgowymi (prawie 20%), podczas gdy na naszym rynku z tym problemem zetknęło się zaledwie 5% przedsiębiorstw.

W grupie przedsiębiorstw dotkniętych przestępczością gospodarczą, 42% ankietowanych globalnie jest zdania, że straty poniesione w ciągu ostatniego roku znacząco wzrosły, podczas gdy na polskim rynku pogląd ten podziela 47% firm.

Poza bezpośrednimi stratami finansowymi, firmy cierpią także wskutek znacznych „strat ubocznych” będących wynikiem oszustwa. Należą do nich: negatywny wpływ na morale pracowników, raportowany przez 32% globalnych respondentów, którzy odnotowali przypadki przestępstw gospodarczych; na relacje biznesowe (23%) oraz na reputację i markę (19%), a także na relacje z regulatorami (16%). Fałszerstwa sprawozdań finansowych w skali globalnej były najszybciej rozwijającą się formą przestępstwa gospodarczego – od 2003 r. liczba przypadków tego typu wzrosła na świecie ponad trzykrotnie.

Z badań wynika, że globalne spowolnienie gospodarcze miało duży wpływ na poziom przestępczości gospodarczej – 40% wszystkich respondentów jest zdania, że ich organizacja w okresie recesji jest w większym stopniu narażona na związane z tym ryzyko. W grupie osób, które uznały za główny powód rosnącej przestępczości gospodarczej presję biznesową lub innego rodzaju zachęty, 47% wskazało, że czynnikiem motywującym do przestępstw gospodarczych w okresie recesji były trudności w realizacji przyjętych celów biznesowych. 37% podało lęk przed utratą pracy, a 27 i 25% wskazało jako przyczyny odpowiednio chęć uzyskania osobistych premii za wyniki oraz chęć osiągnięcia przez menedżerów wyższego szczebla pożądanych wyników finansowych.