Podstawowe pojęcia

Grupą przedsiębiorstw nazywamy stowarzyszenie przedsiębiorstw, powiązanych między sobą więzami prawno-finansowymi. W ramach grupy wyodrębnia się powiązania pomiędzy jednostką dominującą a jednostkami zależnymi. Grupa przedsiębiorstw tworzy całość gospodarczą, upoważnioną do dokonywania wyborów, zwłaszcza dotyczących jednostek, które obejmuje. Może mieć ona więcej niż jeden ośrodek decyzyjny, szczególnie do podejmowania decyzji w zakresie strategii, produkcji, sprzedaży, podatków, polityki finansowej. W ramach grupy przedsiębiorstw można często wyodrębnić podgrupy. Może ona jednoczyć niektóre aspekty zarządzania finansami i podatkami. Stanowi jednostkę gospodarczą, upoważnioną do dokonywania wyborów, w szczególności dotyczących jednostek, które obejmuje.

W ramach grup funkcjonują jednostki samodzielne pod względem prawnym, jednak wzajemnie od siebie zależne ze względu na istniejące między nimi powiązania. Najczęściej powiązania te objawiają się pod postacią realizacji wspólnej strategii czy systemu wzajemnych dostaw wyrobów i usług.

Każde przedsiębiorstwo w danym momencie może należeć tylko do jednej grupy. Grupy przedsiębiorstw mogą składać się jedynie z całych przedsiębiorstw a nie ich części.

Jednostka dominująca to jednostka sprawująca kontrolę nad pozostałymi jednostkami wchodzącymi w skład grupy – jednostkami zależnymi.

Kontrola to możliwość decydowania o wspólnej polityce organizacji, jest sprawowana poprzez posiadanie ponad połowy udziałów uprawniających do głosowania lub kontrolowanie ponad połowy siły głosu udziałowców. Każde przedsiębiorstwo zależne od innego przedsiębiorstwa zależnego, uważane jest za przedsiębiorstwo zależne pośrednio od przedsiębiorstwa dominującego.

Jednostka dominująca, która nie jest kontrolowana bezpośrednio ani pośrednio przez żadną inną jednostkę prawną nazywana jest jednostką dominującą najwyższego szczebla. Pojęcie jednostki dominującej najwyższego szczebla odnosi się zawsze do najwyżej usytuowanej w łańcuchu powiązań jednostki. Jednostka dominująca pośredniego szczebla to jednostka stojąca na czele grupy okrojonej i jednocześnie zależna od jednostki dominującej najwyższego szczebla.

Wyróżnia się następujące typy grup:

• krajowa grupa przedsiębiorstw – składająca się wyłącznie z przedsiębiorstw mających siedzibę na terenie tego samego kraju;
• międzynarodowa grupa przedsiębiorstw – składająca się z co najmniej dwóch przedsiębiorstw mających siedziby w różnych krajach;
• okrojona (niepełna) grupa przedsiębiorstw – część grupy międzynarodowej zlokalizowana w tym samym kraju.

Grupa okrojona pod kontrolą kapitału zagranicznego oznacza tę część grupy międzynarodowej, zlokalizowaną w Polsce, na czele której stoi polska jednostka dominująca pośredniego szczebla, będąca jednocześnie zależną od podmiotu zagranicznego.

Informacje o badaniu
Zakres podmiotowy badania grup przedsiębiorstw za 2007 r. obejmował przedsiębiorstwa niefinansowe, zorganizowane w formie spółek handlowych (osobowych i kapitałowych), oddziałów przedsiębiorców zagranicznych, spółdzielni, dla których wyniki innych badań statystycznych wskazywały na przynależność do grup. Badaniem objęto 14865 przedsiębiorstw, z których 54,0% stanowiły podmioty o liczbie pracujących do 49 osób, 32,3% – o liczbie pracujących od 50 do 249 osób, 13,7% – w których liczba pracujących wynosiła 250 osób i więcej.