PMR podaje, że zachodnie sieci ogólnospożywczych, wielkoformatowych sklepów zainwestowały na większą skalę się w Europie Środkowo-Wschodniej w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych. Możliwości otworzyły się w wyniku wolnorynkowych reform w regionie, nie tylko jednak sama transformacja gospodarcza zdecydowała o masowych inwestycjach w sieci detaliczne pod koniec ubiegłego stulecia.

Według PMR poza zmianą systemu gospodarczego, najważniejszymi czynnikami kuszącymi detalicznych gigantów były słabość miejscowej konkurencji i dobre perspektywy wzrostu lokalnych rynków. Kiedy sieci takie jak Tesco czy Auchan budowały lub przejmowały pierwsze sklepy w Europie Środkowej, rynki Polski, Czech, Słowacji i Węgier zdominowane były przez małe, niezależne sklepy i niewielkie sieci. Jednocześnie, przewidywana gospodarcza konwergencja z Zachodem sprawiała, że prognozowane stopy wzrostu dla sprzedaży detalicznej były wyższe niż w bogatszych krajach Europy Zachodniej, co zresztą się sprawdziło.

Udział krajów Europy Środkowo-Wschodniej w przychodach wybranych detalistów ogólnospożywczych działających na skalę międzynarodową (%), 2007

Kliknij aby powiększyć

Spośród wszystkich zagranicznych potentatów inwestujących w Europie Środkowo-Wschodniej, najbardziej na przychodach z naszego regionu polega Grupa Metro. Według raportu PMR „Retailers’ strategies in Central and Eastern Europe 2008” („Strategie detalistów w Europie Środkowo-Wschodniej 2008”), 28,3% przychodów ogólnospożywczych sieci Metro, tj. hipermarketów Real i samoobsługowych hurtowni Makro/Metro Cash and Carry przypada na ten właśnie region. Dla celów raportu PMR, do Europy Środkowo-Wschodniej zaliczono następujące kraje: Polska, Czechy, Słowacją, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Litwa, Łotwa i Estonia oraz Ukraina i Rosja.

Z raportu wynika, że Europa Środkowo-Wschodnia generuje także ponad 13% przychodów belgijskiej grupy Louis Delhaize i francuskiego Auchana. W przypadku Tesco, środkowoeuropejskie spółki odpowiedzialne są za 10,5% całkowitych przychodów koncernu. Nasz region przysparza także jednej dziesiątej przychodów grupom Rewe i Schwarz.

Rankingi zdominowane przez międzynarodowe sieci

Globalne marki zdominowały rynki detaliczne w krajach Europy Środkowej (Polska, Czechy, Słowacja i Węgry) i w Rumunii. Według PMR, pięć największych pod względem obrotów detalistów ogólnospożywczych w Czechach i Rumunii to filie zagranicznych koncernów. Również w Polsce cztery pierwsze miejsca zajmują międzynarodowi gracze. Piąte miejsce zajmuje Eurocash, który mimo, ze jest hurtownikiem z portugalskim kapitałem, jednak integruje krajowe sieci detaliczne.

Nieco odmienną sytuację PMR obserwuje na Węgrzech, gdzie miejscowa unia drobnych detalistów pod nazwą CBA stała się drugim detalistą pod względem przychodów. Co więcej, CBA rozszerzyła swoją działalność poza Węgry, nawiązując współpracę z podobnymi organizacjami w Bułgarii, Rumunii, Słowacji i Polsce. W Polsce z CBA współpracuje Naszym Sklepem, licząca ponad 800 małych sklepów siecią działająca w południowo-wschodniej Polsce.