Firmy farmaceutyczne poszukują więc coraz częściej nowych, „pozaproduktowych” rozwiązań podnoszących ich atrakcyjność rynkową. Takie możliwości daje niewątpliwie odpowiednio wymodelowana współpraca w ramach łańcucha dostaw.

Obecne rozwiązania nie nadążają za zmianami

W wyniku badania przeprowadzonego na potrzeby raportu PMR Publications „Zarządzanie łańcuchem dostaw w sektorze farmaceutycznym w Polsce 2008” dostrzeżono istnienie luki strategicznej z zakresu aplikacji rozwiązań SCM w polskim sektorze farmaceutycznym. Oprócz kilkunastu firm globalnych, szukających nieustannie źródeł przewagi na niezwykle wymagającym polu konkurencji, podmioty rynku farmaceutycznego nie postrzegają usprawnień w zakresie doskonalenia wewnętrznego (opartego na systemie logistycznym i produkcyjnym), a tym bardziej zewnętrznego łańcucha dostaw, jako źródła przewagi konkurencyjnej.

Jak zauważa PMR, skonfrontowanie intensyfikacji konkurencji, wzrostu wymagań klientów i konsumentów w zakresie obsługi logistycznej i warunków cenowych z najczęściej wykorzystywanymi strategiami polskich przedsiębiorstw farmaceutycznych, ukierunkowanymi na jakość (GMP i inne systemy jakości) czy prostą restrukturyzację oraz intensyfikację działań marketingowych, nasuwa wnioski, iż firmy farmaceutyczne w Polsce nie są odpowiednio przygotowane do aktualnie zachodzących i nadchodzących zmian. Chcąc ograniczyć typowy dla wspomnianych warunków spadek rentowności można bardzo szybko ograniczyć zatrudnienie, podnieść ceny, obniżyć poziom obsługi, zweryfikować portfel produktowy tylko, że są to działania ex post, często realizowane już w sytuacji straty i w atmosferze pewnego rodzaju porażki.

AstraZeneca pionierem dystrybucji bezpośredniej na polskim rynku

Zdecydowanie lepiej (tak dla rentowności, jak również wizerunku rynkowego i atmosfery pracy w firmie) stosować rozwiązania prewencyjne, a więc takie które zapobiegną, a w najgorszym wypadku ograniczą negatywne skutki zmian - wynika z raportu.

Z doświadczeń innych sektorów wynika, iż zorganizowana współpraca w łańcuchu dostaw, realizowana przez określony okres i przy dużym zaangażowaniu, jest w stanie ograniczyć skutki wspomnianych zagrożeń i zwiększyć bezpieczeństwo tych firm, które wykorzystały ją jako innowacje biznesowe.

Jednym z takich rozwiązań jest dystrybucja bezpośrednia, rozważana ostatnio przez coraz więcej firm farmaceutycznych na świecie. Jak zauważył Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w raporcie na temat dystrybucji leków z 2006 r., w Polsce coraz częściej występowała już wtedy tendencja zawierania umów z wybranymi hurtowniami na wyłączny obrót niektórymi produktami lub grupami produktów np. niszowymi, innowacyjnymi lekami.

Na rynku polskim pojawiały się również od jakiegoś czasu nieoficjalne informacje o planach wprowadzenia wyłącznego modelu dystrybucji na całość oferty przez niektóre koncerny farmaceutyczne. Pierwszą firmą, która oficjalnie potwierdziła takie plany jest AstraZeneca. Firma zapowiedziała, że pod koniec 2008 r. zamierza zakończyć przetarg na wybór firm, z którymi będzie współpracować. Prawdopodobnie będzie to kilka firm – hurtowni o największym zasięgu w Polsce.

Według producentów, podpisanie umowy na wyłączną dystrybucję usprawniłoby zarządzanie łańcuchem dostaw i ograniczyłoby problem obrotu fałszywymi lekami. Przedstawiciele hurtowni i aptek twierdzą również, że takie posunięcie pozwoliłoby producentom uniknąć strat, jakie przynosi im sprowadzanie produktów w ramach tzw. importu równoległego, legalnego mechanizmu, który polega na sprowadzaniu leku z jednego kraju UE, gdzie jego cena jest niższa do kraju docelowego, a następnie sprzedawaniu go po niższej cenie niż lek tego samego producenta dostępny w kraju docelowym.